A yw diwygiadau addysg Llywodraeth Cymru ar y trywydd iawn?

22 Chwefror 2017

Erthygl gan Michael Dauncey, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Llun yw hwn o fformiwla fathamategol mewn sialc ar fwrdd du.

Llun: o Pixabay. Dan drwydded Creative Commons.

Bydd Kirsty Williams, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, yn gwneud datganiad yn y Cyfarfod Llawn ddydd Mawrth (28 Chwefror, 2017) ar argymhellion y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD) ar gyfer Llywodraeth Cymru ynghylch ei diwygiadau addysg.

Ym mis Hydref 2016, comisiynodd Ysgrifennydd y Cabinet y Sefydliad i ystyried y diwygiadau y mae Llywodraeth Cymru yn eu gwneud i wella safonau addysg, ac a ydynt ‘ar y trywydd iawn’.

Dylanwad y OECD ar bolisi addysg Llywodraeth Cymru

Mae’r OECD wedi cael dylanwad sylweddol ar bolisïau addysg Llywodraeth Cymru yn y blynyddoedd diwethaf, yn bennaf drwy ei Raglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr (PISA). Cychwynnodd Llywodraeth flaenorol Cymru lu o ddiwygiadau mewn ymateb uniongyrchol i  ganlyniadau PISA siomedig Cymru yng nghylchoedd 2009 a 2012. Wrth ymateb i Ganlyniadau PISA Cymru yn 2015, a gyhoeddwyd ar 6 Rhagfyr 2016, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet:

Byddwn yn defnyddio’r canlyniadau hyn a’r data cyfoethog y maen nhw’n eu rhoi inni, ynghyd â’r adroddiad OECD sydd ar ddod, i gefnogi a herio fy mlaenoriaethau a fy rhaglen.

Cynhaliodd y OECD adolygiad manwl o’r system addysg yng Nghymru yn 2014, a arweiniodd at gynllun gwella addysg newydd Llywodraeth Cymru ar gyfer y cyfnod hyd at 2020, sef Cymwys am Oes (a gyhoeddwyd ym mis Hydref 2014). I gael rhagor o wybodaeth am y cynllun hwn, gweler ein herthyglau blaenorol, Gwella safonau ysgolion (Mehefin 2016), Polisi addysg yn gogwyddo tuag at PISA? (Rhagfyr 2015) a PISA: Beth ydyw a pham y mae’n bwysig? (Tachwedd 2016).

Adolygiad y OECD ym mis Hydref 2016 a bwriad Llywodraeth Cymru i adnewyddu cynllun Cymwys am Oes

Roedd cyfranogiad mwyaf diweddar y OECD yn dilyn ymweliad Kirsty Williams â swyddfa’r Sefydliad ym mis Medi 2016, dim ond rhai misoedd ers iddi ddechrau yn ei rôl fel Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, pan ddywedodd:

Rwy o blaid dilyn tystiolaeth ryngwladol. Dyna pam rwy wedi gofyn i’r OECD edrych ar ein diwygiadau a rhoi gwybod inni a ydyn ni ar y trywydd iawn ac a yw’r cynnydd sy’n cael ei wneud yn briodol.

Dyw hi ddim yn ddigon da i gyfyngu ar ein huchelgeisiau drwy edrych ar yr hyn sy’n digwydd ar draws y ffin yn unig. Rhaid inni anelu at fod ymhlith y gorau yn y byd. Felly, pan gwrddais i â’r OECD, gofynnais iddynt roi gwybod imi a yw’r strategaethau iawn gyda ni ar waith erbyn hyn ers eu Hadolygiad yn 2014.

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet wrth y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg yn ystod gwaith craffu ar y gyllideb ym mis Tachwedd 2016 (PDF 543KB) y byddai canfyddiadau’r OECD yn dylanwadu ar ei phenderfyniadau terfynol ynglŷn â sut i ddefnyddio’r £20 miliwn a ddyrannwyd yn 2017-18 ar gyfer codi safonau ysgolion (sy’n rhan o gyfanswm o £100 miliwn a addawyd dros gyfnod pum mlynedd y Cynulliad hwn).

I’m not waiting for them to tell me how to spend the money. This is the approach I’m intending. But I do want to reflect, before I make absolute, final allocations [on] their report. It would seem churlish to me to have them over to test this and then have no reflection on what they might say. So, those are the areas and the figures that we’re looking at the moment—a taster of where we’re going—but I will use the feedback from the OECD report to refine what we’re doing. As I said, we’ve put this forward to them as part of our plans, but I do want a little bit of flexibility to be able to reflect on what they tell us.

Mewn llythyr at y Pwyllgor (PDF 784KB) ynglŷn â datblygiad y cwricwlwm newydd, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet fod canfyddiadau cynnar y OECD, yn dilyn ei ymweliad â Chymru ym mis Tachwedd, yn nodi bod llawer o bethau yn awr ar waith sy’n rhoi Cymru ar drywydd mwy addawol. Ychwanegodd:

Mae’r Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygu Economaidd wedi cadarnhau imi yn ddiweddar ein bod ar y trywydd iawn a bod angen inni lynu wrth y llwybr hwn.  Yn unol â hyn, byddaf yn adnewyddu ein cynllun cyflawni strategol, Cymwys am Oes, gyda’r nod o gyhoeddi dogfen ddiwygiedig yn y gwanwyn. Mae’n bwysig ein bod yn gwneud hyn er mwyn sicrhau bod popeth a wnawn yn y maes addysg yn cyd-fynd â’n hagenda ddiwygio, ac yn gefn i honno.

Blaenoriaethau Llywodraeth Cymru o ran Addysg

Mae i gynllun gwella addysg presennol Llywodraeth Cymru, sef Cymwys am Oes, bedwar amcan strategol:

  • Gweithlu proffesiynol rhagorol gydag addysgeg gryf wedi’i seilio ar ddealltwriaeth o’r hyn sy’n gweithio.
  • Cwricwlwm sy’n ddeniadol ac yn atyniadol i blant a phobl ifanc ac sy’n datblygu eu gallu i gymhwyso gwybodaeth a sgiliau yn annibynnol.
  • Pobl ifanc yn ennill cymwysterau sy’n cael eu parchu’n genedlaethol ac yn rhyngwladol ac sy’n gweithredu fel pasbort credadwy i’w haddysg a’u cyflogaeth yn y dyfodol.
  • Arweinwyr addysg ar bob lefel yn cydweithio mewn system hunan-wella, gan helpu a herio ei gilydd er mwyn codi safonau ym mhob ysgol.

Gellir gweld beth yw blaenoriaethau Kirsty Williams fel Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg mewn llythyrau a gyfnewidiodd â’r Prif Weinidog, Carwyn Jones, ym mis Mehefin 2016. Nodir yn y llythyrau hyn fanylion y cytundeb a fu’n sail i benodiad Kirsty Williams i’r Cabinet, a’r cyfrifoldeb ar y cyd y mae’n ei dderbyn am benderfyniadau’r Cabinet. Y deg blaenoriaeth addysg yw:

  • Bod argymhellion Adolygiad Diamond yn cael eu hystyried, gyda’r nod o weithredu’n gynnar lle bo’n briodol, ond ni fydd unrhyw effaith negyddol ar y gyllideb addysg uwch os bydd unrhyw newidiadau;
  • Lleihau maint dosbarthiadau babanod;
  • Sicrhau bod pob plentyn yn cael y dechrau gorau mewn bywyd drwy ehangu’r Grant Amddifadedd Disgyblion;
  • Cymell, cydnabod a hyrwyddo rhagoriaeth addysgu fel y gallwn ni godi safonau ledled y sector;
  • Blaenoriaethu mynediad ysgolion at fand eang cyflym iawn fel rhan o’r rhaglen genedlaethol;
  • Hyrwyddo a gwella llwybrau academaidd a galwedigaethol i a thrwy addysg bellach ac uwch;
  • Adolygu effaith y polisi cyfredol ar leoedd gwag mewn ysgolion, gyda phwyslais ar ysgolion gwledig, a rhoi mwy o ystyriaeth i dueddiadau twf y dyfodol;
  • Ymgynghori ymhellach ar argymhellion penodol Adolygiad Hazelkorn o oruchwylio a rheoleiddio addysg a hyfforddiant ôl-orfodol;
  • Edrych ar y posibilrwydd o ehangu cylch gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol i gynnwys addysg bellach;
  • Blaenoriaethu cymorth ar gyfer gwell cysylltiadau rhwng addysg a diwydiant.

Pan ofynnwyd, yn ystod y gwaith craffu ar y gyllideb, a oedd unrhyw flaenoriaethu pellach o fewn y deg blaenoriaeth hyn, atebodd Ysgrifennydd y Cabinet (PDF 565KB):

O ran blaenoriaethu, mae cyflawni mewn perthynas â’r holl ymrwymiadau yn parhau i fod yr un mor bwysig. Fodd bynnag, rwy’n disgwyl y bydd ein polisïau i gyd yn helpu i godi safonau a chau rhagor ar y bwlch cyrhaeddiad rhwng disgyblion o’n cymunedau mwyaf difreintiedig a’r rheini o ardaloedd mwy llewyrchus.

Beth i’w ddisgwyl gan ddatganiad Ysgrifennydd y Cabinet

Bydd Aelodau’r Cynulliad a rhanddeiliaid, fel ei gilydd, yn awyddus i glywed dyfarniad y OECD ar ddiwygiadau addysg Llywodraeth Cymru a chamau nesaf Ysgrifennydd y Cabinet. Mae adroddiad ac argymhellion y Sefydliad yn debygol o ddylanwadu ar y fersiwn nesaf o Cymwys am Oes ac ar flaenoriaethau gwella addysg a ddiweddarwyd Llywodraeth Cymru, yn ogystal ag ar benderfyniadau ar sut i wario’r buddsoddiad ychwanegol i godi safonau ysgolion. Mae’r arwyddion, a roddwyd gan Kirsty Williams ers ymweliad y OECD, yn awgrymu rhagor o’r un peth, yn hytrach na newid sylweddol o ran cyfeiriad:

Pan wahoddais yr OECD y mis diwethaf i edrych ar sut yr oeddem yn gwneud yng Nghymru, roedd eu cyngor imi’n ddiamwys: daliwch ati; byddwch yn ddewr; rydych yn gwneud y pethau iawn.

Dywedodd Meilyr Rowlands, Prif Arolygydd Estyn, wrth y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg (PDF 751KB) yn ddiweddar:

I think I don’t expect to see great u-turns or changes. I think it’s a question of building on the current direction. The general sense of direction, I think, is the right one. I think what we need to do now is to implement those initiatives successfully. So, I’d be expecting to see some detail about how some of these things, such as the curriculum reform, are going to be implemented successfully.

Bydd datganiad Ysgrifennydd y Cabinet a chwestiynau dilynol Aelodau’r Cynulliad yn cael eu darlledu ar Senedd TV, a bydd trawsgrifiad ar gael yng Nghofnod y Trafodion y Cynulliad.

Gweithwyr dur yn pleidleisio i dderbyn cynnig Tata – beth yw’r camau nesaf i’r diwydiant?

17 Chwefror 2017

Erthygl gan Gareth Thomas, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

tatasteel

Llun o Flickr gan Ben Salter. Dan drwydded Creative Commons.

Ar 15 Chwefror 2017, gwnaeth aelodau undebau llafur Community, UNITE a GMB oll bleidleisio i dderbyn y cynnig gan Tata Steel yn ymwneud â phensiynau, buddsoddiad yn y dyfodol a sicrwydd swyddi. Roedd y tair undeb wedi argymell bod gweithwyr yn derbyn y cynnig, tra’n cydnabod y penderfyniad anodd y byddai’n rhaid i weithwyr ei wneud o ran eu pensiynau. Mae Tata wedi dweud bod gwaith yn parhau i fynd rhagddo gyda’r undebau ac eraill i sicrhau dyfodol i’r diwydiant.

Beth sydd yn y cynnig?

Mae undeb llafur UNITE wedi nodi manylion y cynnig y gwnaeth aelodau’r undeb bleidleisio arno, a oedd yn cynnwys:

  • Cau Cynllun Pensiwn British Steel ar gyfer croniadau yn y dyfodol ar 31 Mawrth 2017 a chyflwyno Cynllun Pensiwn Cyfraniadau Diffiniedig. Bydd taliadau untro ychwanegol i aelodau’r cynllun pensiwn 50+ oed sy’n ymddeol rhwng 60 a 64 oed ar gael hefyd mewn rhai amgylchiadau.
  • Ymrwymiad i redeg 2 ffwrnais chwyth ym Mhort Talbot tan o leiaf 2021, a buddsoddiad arfaethedig yn Ffwrnais Chwyth 5 i ymestyn ei oes y tu hwnt i 2021.
  • Ymrwymiad i gynllun buddsoddi sy’n cynnig £1 biliwn o fuddsoddiad dros 10 mlynedd, ar yr amod bod Tata Steel UK yn gwneud o leiaf £200 miliwn mewn enillion cyn treth, llog, dyled ac amorteiddiad (EBITDA) y flwyddyn.
  • Amddiffyn yn erbyn diswyddiadau gorfodol tan 2021, sy’n cyfateb i’r ymrwymiad a roddwyd i’r gweithlu yn ffatri IJmuiden Tata yn yr Iseldiroedd.

Bydd Tata hefyd yn ceisio ailstrwythuro Bonws Elw’r DU, ac yn cyflwyno cyfraddau ac amodau newydd ar gyfer cyflogeion newydd. Mae hefyd yn anelu i wneud arbedion cost cyflogaeth gwerth £13 miliwn ledled y DU.

Sut mae Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU wedi buddsoddi yn y diwydiant dur a’r cymunedau dur?

Yn flaenorol, cynigiodd Llywodraeth Cymru becyn gwerth dros £60 miliwn i Tata, gydag amodau ynghlwm, cyn cyhoeddi eu bod yn gwerthu asedau’r DU ym mis Mawrth 2016, gan gynnwys buddsoddiad mewn gwelliannau amgylcheddol a datblygu’r llinell galfaneiddio ym Mhort Talbot.  Yn dilyn y bleidlais, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a’r Seilwaith ei fod yn gobeithio cyflwyno cyhoeddiadau yn fuan ar y prosiectau hyn.

Hefyd, sefydlodd Ardal Fenter Glannau Port Talbot mewn ymateb i’r cyhoeddiad bod swyddi yn cael eu colli ym mis Ionawr 2016. Hefyd, cytunodd Llywodraeth y DU i ariannu Lwfansau Cyfalaf Uwch ar gyfer tri safle yn yr Ardal Fenter, sy’n galluogi busnesau i hawlio 100% o lwfans y flwyddyn gyntaf ar gyfer cost cyfalaf buddsoddiad newydd mewn peiriannau ac offer.

Ym mis Rhagfyr 2016, cytunodd Llywodraeth Cymru i gyfrannu £8 miliwn tuag at gyfanswm buddsoddiad o £18 miliwn mewn gwelliannau i weithfeydd pŵer Port Talbot a sefydlu canolfan ymchwil a datblygu yn Abertawe. Ym mis Chwefror 2017, cyfrannodd £1.6 miliwn tuag at welliannau amgylcheddol yn Celsa Steel yng Nghaerdydd, a £1.2 miliwn o fuddsoddiad mewn tri chwmni arall yn y diwydiant.

Ym mis Rhagfyr 2016, cytunodd Llywodraeth Cymru i ddarparu £4 miliwn i Tata i gyfateb â’i buddsoddiad mewn hyfforddiant i staff a rheolwyr ledled Cymru.  Mae cynllun cymorth diswyddo ReAct Llywodraeth Cymru wedi helpu gweithwyr Tata a chwmnïau’r gadwyn gyflenwi.

Mae Llywodraeth y DU wedi helpu i liniaru prisiau trydan uchel ac effaith polisi newid hinsawdd. Dros y ddau gynllun iawndal a gyflwynwyd, mae Llywodraeth y DU wedi darparu dros £100 miliwn o iawndal i’r diwydiant dur.

A yw’r cymorth hwn wedi mynd i’r afael â’r heriau allweddol y mae’r diwydiant yn eu hwynebu, a pha gamau pellach sydd eu hangen?

Ym mis Hydref 2015, nododd y diwydiant dur bum maes lle gellid cymryd camau i fynd i’r afael â’r heriau y mae’n wynebu yn y tymor hwy. Mae UK Steel yn dweud o’r rhain, mae un wedi’i weithredu’n llwyr, tri yn rhannol ac nid yw un wedi’i weithredu o gwbl. I’r gwrthwyneb, mae Llywodraeth y DU o’r farn ei bod wedi mynd i’r afael â phedwar o’r camau gweithredu hyn.

O ran prisiau ynni, er bod y diwydiant dur wedi croesawu pecyn cymorth Llywodraeth y DU, mae prisiau trydan ar gyfer cynhyrchwyr y DU yn parhau i fod dipyn uwch na’r cystadleuwyr yn Ewrop. Mae UK Steel yn nodi gwahaniaeth o £17 fesul Mega Watt Awr rhwng cynhyrchwyr y DU a’r Almaen, gan effeithio ar benderfyniadau buddsoddi rhwng gweithfeydd dur mewn gwledydd gwahanol.

Bydd gweithredu mewn cysylltiad â ‘dympio’ dur yn allweddol lle bydd angen i Lywodraeth y DU wneud penderfyniadau ar ôl i’r DU adael yr UE, gan y bydd angen iddi sefydlu mesurau amddiffyn masnach. Bu pryder nad yw tariffau gwrth-dympio blaenorol yr UE wedi bod yn ddigon uchel, ac nad yw Llywodraeth y DU wedi helpu i godi’r rheol ‘dyletswydd leiaf’ gan yr UE. Mae’r sector yn pryderu ynghylch y potensial y bydd tariffau yn cael eu gosod ar ôl i’r DU adael yr UE.  Er bod tariffau WTO ar gynnyrch dur yn 2%, mae tariffau fel y 10% ar y diwydiant modur yn peri mwy o bryder.

O ran ardrethi busnes, mae’r diwydiant dur wedi galw bod peiriannau ac offer yn cael eu heithrio o filiau ardrethi busnes. Canfu UK Steel fod cwmnïau yn y DU yn talu bum i ddeg gwaith mwy o ardrethi busnes na chynhyrchwyr yn Ffrainc a’r Almaen. Nid yw Llywodraeth Cymru wedi gwneud hyn, gan ei bod o’r farn ei bod yn gymhleth i’w weithredu ac wedi dewis helpu’r diwydiant mewn ffyrdd eraill. Fodd bynnag, yn sgil ailbrisio ardrethi busnes yn ddiweddar, gwelwyd gostyngiad yng ngwerthoedd ardrethol gwaith dur yng Nghymru. Mae UK Steel wedi nodi o dan gynllun rhyddhad trosiannol Llywodraeth Cymru, ni fydd gostyngiadau biliau ardrethi busnes gweithfeydd dur yn cael eu capio fel y bydd yn digwydd yn Lloegr.

Mae’r ddwy lywodraeth wedi gweithredu o ran caffael hefyd.  Mae Llywodraethau Cymru a’r DU wedi cyhoeddi prosiectau seilwaith yn yr arfaeth a fydd angen dur. Yn ogystal, mae Llywodraeth Cymru wedi newid ei chontractau cludiant i’w gwneud yn ofynnol nad yw dur wedi’i ‘dympio’ yn cael ei ddefnyddio. Hefyd, mae Llywodraeth y DU wedi cyflwyno mesurau caffael, gan gynnwys ei gwneud yn ofynnol i adrannau llywodraeth ganolog i ystyried effeithiau economaidd a chymdeithasol y dur maent yn ei gael. Ymysg y camau gweithredu allweddol ar gyfer y diwydiant dur yn y dyfodol mae cydymffurfio â chanllawiau, a datblygu dulliau adrodd tryloyw.

Ym mis Mai 2016, galwodd Prifysgol Abertawe am gefnogaeth i gynnig newydd ar gyfer canolfan arloesi a thechnoleg genedlaethol ar gyfer dur. Mae’r IPPR wedi dadlau y dylai diwydiannau sylfaen megis dur gael eu hintegreiddio’n well i’r rhwydweithiau Catapult, sydd wedi’u dylunio i hybu arloesedd mewn sectorau allweddol ledled y DU.

Gan edrych at y dyfodol, mae rhai’n ystyried nad yw cynigion Llywodraeth y DU am strategaeth ddiwydiannol yn ystyried dur yn ddigonol. Mae Llywodraeth y DU a’r diwydiant dur yn trafod y potensial o gael ‘bargen sector’ i’r diwydiant, a gefnogir gan Lywodraeth Cymru. Bydd sectorau yn datblygu cynlluniau i hybu cynhyrchiant.  Yna gallai Llywodraeth y DU helpu mewn sawl ffordd, gan gynnwys polisi sgiliau a hyfforddiant, newidiadau i reoliadau, helpu i fynd i’r afael â’r rhwystrau i fasnach a helpu i greu sefydliadau sectoraidd newydd.

Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth

08 Chwefror 2017

Erthygl gan Sian Hughes, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

violin_landscape

Llun: o Flickr gan Jason Hollinger. Dan drwydded Creative Commons.

Ar 14 Chwefror 2017 bydd Kirsty Williams, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yn gwneud datganiad yn y Cyfarfod Llawn ar sefydlu’r Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth.

Cefndir

Cafwyd pryderon hirsefydlog am y pwysau ariannu mewn perthynas â gwasanaethau addysg cerddoriaeth awdurdodau lleol, anstatudol. Ym mis Mawrth 2015, sefydlodd y Gweinidog dros Addysg a Sgiliau ar y pryd, Huw Lewis, Grŵp Gorchwyl a Gorffen Gwasanaethau Cerddoriaeth.   Edrychodd y Grŵp ar gyflenwi gwasanaethau cerddoriaeth; polisïau codi tâl, cyflenwi offerynnau cerdd a gwaith partneriaeth.  Ystyriodd y Grŵp hefyd faterion yn ymwneud ag adnoddau ar gyfer datblygu addysg cerddoriaeth yng Nghymru yn y dyfodol, a’r potensial ar gyfer Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth.  Argymhellodd y Grŵp y canlynol:

Dylai Cyngor Celfyddydau Cymru a Llywodraeth Cymru ymchwilio i’r posibilrwydd o sefydlu Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth, a’r cyfyngiadau ar hynny, er mwyn datblygu cyfleoedd i bobl ifanc ddefnyddio sgiliau a doniau cerddorol i wireddu eu posibiliadau Dylai’r ymchwil edrych ar y model ar gyfer gwaddol o’r fath a’r adnoddau ar ei gyfer, gan gynnwys y posibilrwydd o gael ardoll tocynnau wirfoddol, a dylai Gweinidogion gael adroddiad ar ddichonoldeb cychwynnol y cynllun o fewn chwe mis.

Derbyniodd y Gweinidog ar y pryd yr argymhellion ym mis Hydref 2015. Cafodd Trio Consulting ei gomisiynu gan Gyngor Celfyddydau Cymru i gynnal astudiaeth ddichonoldeb ar sefydlu’r gwaddol. Cyflwynwyd yr adroddiad i’r Gweinidog blaenorol dros Addysg a Sgiliau a’r Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth ym mis Rhagfyr 2015.

Beth allwn ni ei ddisgwyl?

Yn ei dystiolaeth ysgrifenedig i’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu ar 14 Medi 2016, [PDF 241KB] dywedodd Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a’r Seilwaith fod Llywodraeth Cymru, mewn partneriaeth ag Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg a Chyngor Celfyddydau Cymru, yn ystyried sefydlu cronfa waddol barhaol ar gyfer cerddoriaeth.

Y nod yw creu cronfa o £20 miliwn neu fwy. Ymhen amser, gallai ddarparu hyd at £1 filiwn y flwyddyn i helpu pobl ifanc i feithrin eu sgiliau a’u doniau ym maes cerddoriaeth. Gallwn gyrraedd y targed hwn, er y bydd yn gryn her, felly bydd angen denu cyllid o amryfal ffynonellau yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat. Rydym wrthi’n ymgynghori ag amryw o bartneriaid a buddiolwyr posibl er mwyn sicrhau bod gennym gynllun effeithiol ar gyfer creu a chynnal y corff newydd hwn.

Ym mis Mawrth 2015, comisiynwyd ar y cyd gan Huw Lewis a Ken Skates, y Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth ar y pryd, grŵp gorchwyl a gorffen i edrych ar ddyfodol yr Ensemblau Cenedlaethol. Gwnaeth adroddiad y grŵp, Sicrhau dyfodol cynaliadwy ar gyfer ensemblau celfyddydau cenedlaethol ieuenctid Cymru  [PDF 825KB] (Ionawr 2016) argymhellion i Lywodraeth Cymru, Cyngor y Celfyddydau, awdurdodau lleol, a Chelfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru (CCIC) – y corff ymbarél ar gyfer yr ensemblau.

Un argymhelliad oedd y dylai Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru ar ei newydd wedd a Llywodraeth Cymru archwilio’n llawn y potensial i CCIC ddod yn fuddiolwr allweddol y Gwaddol Cenedlaethol.

Bydd y cyhoeddiad yn amlwg o ddiddordeb i bawb sy’n ymwneud â cherddoriaeth yng Nghymru ac i’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu sy’n cynnal ymchwiliad i ariannu addysg cerddoriaeth a mynediad ati.

Mae Addysg Gychwynnol i Athrawon yn newid: Bydd y Cynulliad yn pleidleisio dros roi’r cyfrifoldeb ar gyfer achredu athrawon i Gyngor y Gweithlu Addysg.

08 Chwefror 2017

Erthygl gan Joe Champion, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

ite-blog-pic

Yn ddiweddar, pleidleisiodd Aelodau’r Cynulliad o blaid cynyddu nifer y proffesiynau yr oedd yn rhaid iddynt gofrestru gyda Chyngor y Gweithlu Addysg a phennu’r ffioedd ar gyfer y cofrestriad hwnnw. Ar ôl cymeradwyo’r rheoliadau hynny, bydd yr Aelodau yn awr yn pleidleisio ar  Orchymyn  Cyngor y Gweithlu Addysg (Achredu Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon) (Swyddogaethau Ychwanegol)  (Cymru) 2017 (y Gorchymyn) ar 14 Chwefror 2017 .

Bydd y Gorchymyn yn ehangu cylch gwaith Cyngor y Gweithlu Addysg i’w wneud yn gyfrifol am achredu rhaglenni Addysg Gychwynnol i Athrawon  yng Nghymru. Bydd hefyd yn rhoi cyfrifoldeb i’r Cyngor am fonitro rhaglenni Addysg Gychwynnol i Athrawon, gyda’r bwriad o ddileu achrediadau ar gyfer rhaglenni y mae’n barnu nad ydynt yn cydymffurfio â’i meini prawf achredu. Bwriad hyn, ochr yn ochr â rhai o’r newidiadau eraill a nodir isod, yw gwella safonau yn y sector. Ymgynghorodd Llywodraeth Cymru ar y pwerau newydd ar gyfer Cyngor y Gweithlu Addysg, ochr yn ochr â fersiwn ddrafft o’r meini prawf i’w defnyddio ar gyfer achredu Addysg Gychwynnol i Athrawon, yn ystod hydref 2016.

Systemau cyfredol ac arfaethedig ar gyfer Addysg Gychwynnol i Athrawon

Mae rhoi pŵer i Gyngor y Gweithlu Addysg lunio meini prawf achredu a dyfarnu statws achrededig i raglenni Addysg Gychwynnol i Athrawon yn rhan o broses newid ehangach yn y system. Ar hyn o bryd mae tair canolfan yng Nghymru yn darparu Addysg Gychwynnol i Athrawon:

  • Canolfan Gogledd a Chanolbarth Cymru: Prifysgolion Aberystwyth a Bangor;
  • Canolfan De Ddwyrain Cymru: Prifysgol Metropolitan Caerdydd a Phrifysgol De Cymru; a
  • Chanolfan De Orllewin Cymru: Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant.

Roedd y canolfannau hyn yn cael eu cyllido gan Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (CCAUC),  a oedd hefyd yn pennu’r meini prawf achredu. Ar hyn o bryd mae Estyn yn arolygu darpariaeth Addysg Gychwynnol i Athrawon yng Nghymru i sicrhau ei hansawdd a’i chydymffurfiaeth â’r gofynion ar gyfer Addysg Gychwynnol i Athrawon. Canfu arolygiadau diweddaraf Estyn ar y canolfannau y pwyntiau a ganlyn:

O ganlyniad i hyn, yn ogystal ag adroddiadau eraill a oedd yn feirniadol o’r sector, penderfynodd Llywodraeth Cymru fod angen newid. Amlycaf ymhlith y rhain oedd yr adroddiad gan yr Athro John Furlong, Addysgu Athrawon Yfory.  Gellir darllen ein blog ar Adroddiad Furlong yma.

Roedd yr ymgynghoriad diweddar ar feini prawf drafft ar gyfer achredu yn cynnig creu Pwyllgor Achredu Addysg Athrawon, a fyddai’n cael ei leoli o fewn Cyngor Addysg y Gweithlu. Cynigiodd Llywodraeth Cymru y byddai’r Pwyllgor Achredu Addysg Athrawon yn cynnwys ‘aelodau’r proffesiwn, arbenigwyr ym maes addysg gychwynnol i athrawon, pennaeth ysgol presennol neu un sydd newydd adael y swydd, a chynrychiolydd Estyn’ ac ‘y byddai’n gyfrifol am  achredu’r holl raglenni  addysg gychwynnol i athrawon’ yng Nghymru. Yn y memorandwm esboniadol sy’n cyd-fynd â’r Gorchymyn, mae Llywodraeth Cymru yn amcangyfrif:

y bydd angen costau cychwynnol o £260,000 ar gyfer sefydlu Pwyllgor ar gyfer Achredu Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon, a byddant yn cael eu talu dros ddwy flwyddyn ariannol 2016-17 a 2017-18.

Roedd y ddogfen ymgynghori hefyd yn tynnu sylw at fwriad Llywodraeth Cymru i sicrhau y bydd yr holl raglenni Addysg Gychwynnol i Athrawon yn cael eu harwain gan ‘bartneriaethau’ a fydd yn cynnwys Sefydliad Addysg Uwch a nifer o ‘ysgolion partneriaeth arweiniol’. Rhagwelir y bydd yn ‘rhaid i’r  Sefydliadau Addysg Uwch – ynghyd â phob un o’u hysgolion partner – gymryd cyfrifoldeb ar y cyd am eu cyfraniadau at y rhaglen’.

O dan y system bartneriaeth a gynigir yn yr ymgynghoriad bydd CCAUC yn cadw cyfrifoldeb am weinyddu’r cyllid ar gyfer hyfforddiant athrawon. Bydd Estyn yn cynnal arolygiadau o ddarpariaeth Addysg Gychwynnol i Athrawon  bob pum mlynedd, yn ddelfrydol flwyddyn cyn ail-achredu partneriaeth gyda’r Pwyllgor Achredu Addysg Athrawon, er mwyn i adroddiadau arolygu allu cyfrannu at y canllawiau achredu. Bydd arolygiadau Estyn yn cael eu cynnal gan ddefnyddio fframwaith arolygu diwygiedig a chanllawiau sy’n rhoi ystyriaeth benodol i feini prawf achredu’r Pwyllgor Achredu Addysg Athrawon.

Mae’r memorandwm esboniadol i’r Gorchymyn yn egluro  amserlen ddisgwyliedig Llywodraeth Cymru ar gyfer diwygio Addysg Gychwynnol i Athrawon, ac fe’i gwelir isod.

teachertable

(Saesneg yn unig)

Llais y gwrthwynebiad

Datganodd crynodeb o’r ymatebion i’r ymgynghoriad a gafwyd gan Lywodraeth Cymru ynghylch Achredu Addysg Gychwynnol i Athrawon y pwyntiau a ganlyn:

For many it seemed a logical step for the Education Workforce Council (EWC) to have responsibility for accrediting programmes of ITE and establishing a Teacher Education Accreditation Committee (TEAC). Respondents from the Teaching Councils of Ireland, Scotland and Northern Ireland said this was in line with statutory arrangements they have had for a number of years.

Fodd bynnag, nododd yr undeb NASUWT, mewn papur a gyflwynwyd fel rhan o ymgynghoriad y Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg ar addysg a dysgu proffesiynol athrawon y pwyntiau a ganlyn:

The EWC in its current form is not an appropriate body to take on the statutory responsibility for accrediting all programmes of ITE in Wales.

The NASUWT has argued that the EWC would need to demonstrate that it can act coherently, consistently and equitably in relation to its existing responsibilities, before additional functions are allotted to it.

Nodwyd ym mhapur y Gymdeithas Athrawon a Darlithwyr a gyflwynwyd i’r ymgynghoriad hefyd ei bod yn:

…concerned about the configuration and remit of the EWC. Currently the Council is made up of people appointed by Ministers. We strongly believe there should be no more ‘mission creep’ or an extension of the remit of the EWC until it includes members elected from all the education unions.

Mae Llywodraeth Cymru, yn yr ymgynghoriad ar y meini prawf drafft, yn dadlau’r hyn a ganlyn:

Enhancing the role of the EWC, will enable the education profession to exercise a collective voice; both in policy making and leading the improvements in standards and the process of change. A committee of the EWC could include a range of stakeholders, including representation from the teaching profession itself. It would also be well placed to provide leadership and coordination for teacher education on a national level, while at the same time being at arm’s length from the Welsh Government.