Diweddariad ar Brexit

22 Mawrth 2017

Erthygl gan Nigel Barwise, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae’r Gwasanaeth Ymchwil yn cyhoeddi bwletin bob pythefnos ar ‘Adael yr Undeb Ewropeaidd’ (Brexit) ar gyfer y Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol ynghylch datganiadau ac adroddiadau diweddaraf y llywodraeth, Senedd y DU, yr UE ac eraill.

Gweler wefan y Cynulliad am yr wybodaeth ddiweddaraf (PDF, 202KB).

blog-image-uk-eu-flags-003

Ffynhonnell: Baner y DU a’r UE, a drwyddedwyd o dan Dave Kellam, Creative Commons

Y Goblygiadau i Gymru yn sgil Gadael yr Undeb Ewropeaidd: Pwyllgor Cynulliad yn cyhoeddi ei adroddiad cyntaf

16 Mawrth 2017

Erthygl gan Nia Moss, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Cyhoeddwyd yr erthygl hon ar 30 Ionawr 2017 yn wreiddiol. Mae’n cael ei phostio eto cyn y ddadl yn y Cyfarfod Llawn ar 22 Mawrth 2017.

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Fflagiau UEMae Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol y Cynulliad (@SeneddMADY) wedi cyhoeddi ei adroddiad cyntaf ar y goblygiadau i Gymru yn sgil gadael yr UE. Adroddiad mewn dwy ran ydyw.

Mae Rhan 1 o’r adroddiad yn nodi casgliadau’r Pwyllgor ar y prif oblygiadau i Gymru yn sgil gadael yr UE. Mae’r casgliadau hyn yn seiliedig ar y seminarau a sesiynau tystiolaeth a gynhaliwyd gan y Pwyllgor gydag arbenigwyr blaenllaw ar amrywiaeth o bynciau allweddol, gan gynnwys masnach, gwasanaethau cyhoeddus, cyllid yr UE, addysg uwch a’r amgylchedd.

Dyma rai o’r prif gasgliadau:

  • O ystyried pwysigrwydd gweithgynhyrchu i Gymru, byddai gosod tariffau yn peri risg sylweddol i’r sector hwn, yn enwedig i’r gweithgynhyrchwyr sy’n gysylltiedig â chadwyni gwerth byd-eang;
  • Mae risg sylweddol i’r fasnach mewn cynhyrchion amaethyddol;
  • Heb ystyriaeth ofalus, bydd cyfyngu ar allu dinasyddion yr UE i weithio yn y DU ar ôl Brexit yn cael effaith niweidiol ar lawer o wasanaethau cyhoeddus, ar rai busnesau ac ar brosiectau seilwaith yn y dyfodol yng Nghymru.
  • Mater o’r brys mwyaf i’r sector addysg uwch yng Nghymru yw cael eglurhad ar statws dinasyddion yr UE sy’n gweithio ac yn astudio yng Nghymru;
  • Dylai Llywodraeth Cymru gymryd yr awenau wrth baratoi gwasanaethau cyhoeddus ar gyfer yr heriau sydd o’n blaenau.

Mae Rhan 2 o’r adroddiad yn canolbwyntio ar ymateb Llywodraeth Cymru i’r refferendwm, llais Cymru yn y trafodaethau a dyfodol cysylltiadau rhynglywodraethol yn y DU. Ar y pwnc hwn, yn ogystal â’i gasgliadau allweddol, mae’r Pwyllgor yn gwneud chwe argymhelliad.

Mae’r argymhellion allweddol yn cynnwys y canlynol:

  • Dylai Llywodraeth Cymru gyhoeddi’r holl dystiolaeth y mae’n seilio ei Phapur Gwyn arni, gan gynnwys manylion y gwaith sydd wedi’i wneud ar fodelu senarios ym mhob sector.
  • Dylai Llywodraeth Cymru roi cofrestr risgiau i’r Pwyllgor ar gyfer pob maes lle y bydd Brexit yn effeithio ar ei gweithgarwch.
  • Dylai Llywodraeth Cymru nodi’r camau y mae wedi’u cymryd er 24 Mehefin 2016 i sicrhau ei bod yn cael gafael ar y swm mwyaf posibl o gyllid Ewropeaidd ac yn ei ddefnyddio cyn inni adael yr Undeb Ewropeaidd.
  • Dylai Llywodraeth Cymru bwyso ar Lywodraeth y DU i’w chynnwys yn llawn wrth lunio’i safbwynt ar gyfer y trafodaethau. Dylai gymryd rhan yn uniongyrchol yn y trafodaethau hynny sy’n ymwneud â phwerau datganoledig, neu â materion sy’n effeithio ar bwerau datganoledig.
  • Mae’r Pwyllgor hefyd yn dod i’r casgliad y byddai sicrhau priodoldeb cyfansoddiadol yn gofyn cael cydsyniad y Cynulliad ar gyfer yr holl Ddeddfau posibl sy’n gysylltiedig â Brexit a gyflwynid gan Senedd y DU.
  • Mae’r Pwyllgor yn nodi, petai’r Bil Diddymu yn tarfu ar y setliad datganoli, y byddai’n cefnogi egwyddor gwarchod y setliad datganoli drwy gyflwyno ‘Bil Parhad i Gymru’.

Byddai Bil Parhad yn ailddatgan bod y canlynol yn bodoli, yng nghyfraith Cymru:

  • pob cyfraith ddomestig sy’n gymwys i Gymru a wnaed at ddibenion gweithredu unrhyw rwymedigaeth UE-nghyfraith / disgresiwn, a
  • yr holl hawliau a’r rhwymedigaethau sy’n uniongyrchol berthnasol/uniongyrchol effeithiol sy’n deillio o gyfraith yr UE

sy’n dod o fewn cymhwysedd y Cynulliad.

Mae’r Pwyllgor yn nodi ei obaith y bydd yr adroddiad yn gyfeirbwynt a fydd yn llywio’r drafodaeth ehangach yng Nghymru, a’r tu hwnt, o ran ymadawiad y DU â’r UE ac y bydd yn cael ei ddefnyddio gan sefydliadau eraill wrth iddynt ddechrau ystyried y goblygiadau i Gymru .

Mae rhagor o wybodaeth am waith y Pwyllgor ar gael ar ei wefan.

Diweddariad ar Brexit

06 Mawrth 2017

Erthygl gan Nigel Barwise, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae’r Gwasanaeth Ymchwil yn cyhoeddi bwletin bob pythefnos ar ‘Adael yr Undeb Ewropeaidd’ (Brexit) ar gyfer y Pwyllgor Materion Allanol a Deddfwriaeth Ychwanegol ynghylch datganiadau ac adroddiadau diweddaraf y llywodraeth, Senedd y DU, yr UE ac eraill.

Gweler wefan y Cynulliad am yr wybodaeth ddiweddaraf.

blog-image-uk-eu-flags-003

Ffynhonnell: Baner y DU a’r UE, a drwyddedwyd o dan Dave Kellam, Creative Commons

Gadael yr Undeb Ewropeaidd: Safbwyntiau Cymru a San Steffan

28 Chwefror 2017

Erthygl gan Nia Moss, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Dyma lun o ystafell pwyllgor.

Ar 6 a 13 Chwefror 2017, rhoddodd Carwyn Jones AC, Prif Weinidog Cymru a’r Gwir Anrhydeddus David Jones AS, y Gweinidog Gwladol dros Adael yr UE dystiolaeth i Bwyllgor Materion Allanol y Cynulliad (@SeneddMADY) ar bapurau gwyn priodol eu llywodraethau a’u blaenoriaethau ar gyfer y trafodaethau ar y DU yn gadael yr UE.

Beth oedd safbwynt Cymru?

Dywedodd Prif Weinidog Cymru wrth y Pwyllgor mai ei flaenoriaeth ar gyfer y trafodaethau oedd sicrhau bod busnesau yng Nghymru yn gallu allforio i’r farchnad Ewropeaidd yn yr un modd ag y maent yn ei wneud nawr. Amlinellodd y Prif Weinidog ei farn y dylai’r nod hwn gael ei ddilyn, hyd yn oed os yw’n golygu cyfaddawdu ar fewnfudo, ond roedd hefyd yn tynnu sylw at gynnig Llywodraeth Cymru i gysylltu’r rhyddid i symud pobl â chyflogaeth.

O ran y ffin rhwng Iwerddon a Gogledd Iwerddon, dywedodd y Prif Weinidog na fyddai’n dymuno gweld bargen ar y mater a fyddai’n ei gwneud yn haws i gwmnïau symud nwyddau drwy Ogledd Iwerddon na thrwy borthladdoedd Cymru.

Mewn perthynas â chyllid yn y dyfodol, dywedodd y Prif Weinidog ei fod yn disgwyl i Gymru gael iawndal am golli cyllid Ewropeaidd. Amlinellodd ei farn y dylai hyn fod ar ffurf cynnydd yn y grant bloc ac na ddylai’r cyllid hwn fod yn amodol ar fformiwla Barnett.

Dywedodd y Prif Weinidog fod ymgysylltiad Llywodraeth y DU â Llywodraeth Cymru wedi bod yn dda ac roedd yn croesawu cyfarfodydd chwarterol Cydbwyllgor y Gweinidogion. Fodd bynnag, pwysleisiodd y Prif Weinidog ei fod yn disgwyl nid yn unig i lais Llywodraeth Cymru gael ei glywed, ond hefyd i chwarae rôl weithredol yn y trafodaethau gyda’r UE. Mynegodd y Prif Weinidog ei farn nad oedd Llywodraeth Cymru wedi cael barn gydlynol gan Weinidogion y DU ar sefyllfa negodi Llywodraeth y DU hyd yma.

Dadleuodd y Prif Weinidog nad yw’r strwythurau presennol ar gyfer cysylltiadau rhynglywodraethol yn y DU yn addas i’r diben. Galwodd am strwythurau newydd ar gyfer gwneud penderfyniadau polisi a datrys anghydfodau rhwng pedair llywodraeth y DU. Roedd yn glir yn ei farn mai’r sefyllfa ddiofyn o ran pwerau ar ôl i’r DU adael yr UE fyddai i’r holl bwerau a gaiff eu harfer ar hyn o bryd gan yr UE mewn meysydd polisi datganoledig megis amaethyddiaeth ddod yn ôl i Gymru. Dywedodd nad dyma’r farn gyfredol yn Whitehall lle dywedodd fod cred y bydd Llywodraeth y DU yn penderfynu lle y bydd y pwerau sydd gan yr UE ar hyn o bryd yn mynd yn y DU.

Beth oedd safbwynt San Steffan?

Dywedodd y Gwir Anrhydeddus David Jones AS, Gweinidog Gwladol dros Adael yr UE wrth y Pwyllgor Materion Allanol nad yw Llywodraeth y DU wedi penderfynu eto pryd y byddai’n sbarduno Erthygl 50. Dywedodd nad oedd Llywodraeth y DU wedi penderfynu eto a fyddai’n anfon llythyr syml yn hysbysu neu a fyddai’n anfon llythyr mwy manwl yn amlinellu rhai o’i hamcanion negodi.

Cynigiodd y Gweinidog ei sicrwydd i’r Pwyllgor y byddai sefyllfa negodi Llywodraeth y DU yn adlewyrchu barn y deddfwrfeydd a’r llywodraethau datganoledig yn llawn. Dywedodd y byddai angen i Lywodraeth y DU bwyso a mesur blaenoriaethau a phryderon sy’n gwrthdaro o fewn y DU i ddod o hyd i ateb sydd o’r budd gorau i’r DU gyfan.

Dywedodd y Gweinidog ei fod ‘am fod yn gwbl glir y byddwn ni (yn y DU) yn gadael y farchnad sengl’, ond ei fod yn credu y byddai pob cymhelliad i’r UE gytuno ar gytundeb masnach rydd gynhwysfawr gyda’r DU. Amlinellodd fod Llywodraeth y DU yn cynnal dadansoddiad o dros 50 o sectorau yn economi y DU i ystyried y goblygiadau a’r cyfleoedd iddynt ar ôl i’r DU adael yr UE.

Dywedodd y Gweinidog fod y Swyddfa Gartref wrthi’n gweithio ar bolisi mewn perthynas â symud yn rhydd rhwng Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon ar ôl i’r DU adael yr UE.

O ran cysylltiadau rhynglywodraethol, dywedodd y Gweinidog nad oedd Llywodraeth y DU wrthi’n edrych ar ddatblygu strwythurau cyfansoddiadol newydd i ddisodli Cydbwyllgor y Gweinidogion er y gall ystyried hyn ‘yng nghyflawnder amser’. Mewn perthynas â dychwelyd pwerau ar ôl i’r DU adael yr UE, dywedodd y Gweinidog fel a ganlyn: (PDF 432KB):

It will be necessary for the United Kingdom to make a decision as to where various competences lie. We have been absolutely clear in indicating that any devolved competences that are currently exercised at devolved level will not be, so to speak, clawed back. It will be necessary to decide where powers best lie. It may be that there will be scope for further devolution, but, it may well be there will be an advantage, and in fact an imperative to look at UK-wide structures to replace the competences that previously resided at Brussels level.

Roedd y ddwy sesiwn dystiolaeth yn rhan o waith y Pwyllgor Materion Allanol ar y goblygiadau i Gymru o ran y DU yn gadael yr UE. Darllenwch fwy am waith y Pwyllgor ar ei dudalen gwe neu ar Twitter @SeneddMADY. Gallwch wylio’r sesiynau tystiolaeth yn llawn ar Senedd.tv

Bil “Erthygl 50”: Y datblygiadau diweddaraf

06 Chwefror 2017

Erthygl gan Dr Alys Thomas, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

1024px-uk_supreme_court_court_1

Llun: o Wikimedia gan Rwendland. Dan drwydded Creative Commons.

Ers dyfarniad y Goruchaf Lys, mae’r broses o ran ymadael â’r UE wedi symud ymlaen yn gyflym.

Cyhoeddodd y Goruchaf Lys ei ddyfarniad ar achos R (ar gais Miller ac arall) (Ymatebwyr) v yr Ysgrifennydd Gwladol dros Ymadael â’r Undeb Ewropeaidd (Apelydd) ar 24 Ionawr 2017, yr hyn a elwir yn “ddyfarniad Erthygl 50”. Apêl oedd hwn; roedd yr Uchel Lys wedi dyfarnu yn erbyn Llywodraeth y DU ar gam blaenorol yn yr achos.

Pe byddai Aelod-wladwriaeth yn penderfynu tynnu’n ôl o’r Undeb Ewropeaidd (“yr UE”), mae Erthygl 50 o’r Cytuniad ar yr Undeb Ewropeaidd yn darparu y dylai gyflwyno hysbysiad o’r bwriad hwnnw (“Hysbysiad”). Bydd y cytuniadau sy’n llywodraethu’r UE yn peidio â bod yn gymwys i’r Aelod-wladwriaeth honno ddwy flynedd yn ddiweddarach.

Dadleuodd Llywodraeth y DU fod ganddi hawl i roi Erthygl 50 o’r Cytuniad mewn grym heb fod angen i’r Senedd basio deddf. Dywedodd fod pwerau uchelfraint y Goron i lofnodi cytuniadau ac i dynnu’n ôl ohonynt yn golygu fod gan Weinidogion yr hawl i arfer y pŵer hwn mewn perthynas â Chytuniadau’r UE, a bod ganddi, felly, hawl i gyflwyno Hysbysiad o fwriad y DU i ymadael â’r UE heb fod angen deddfu ar y mater.

Roedd y gwrthwynebwyr, fodd bynnag, yn dadlau y byddai tynnu’n ôl o Gytuniadau’r UE yn newid y gyfraith ddomestig. Oherwydd y rheol na chaniateir defnyddio pwerau uchelfraint i newid cyfraith ddomestig y DU, roeddynt o’r farn fod hyn yn golygu na allai Llywodraeth y DU gyflwyno Hysbysiad oni chaiff ei hawdurdodi i wneud hynny gan Ddeddf Seneddol.

Gwrthododd y Goruchaf Lys apêl yr Ysgrifennydd Gwladol o fwyafrif o 8 i 3. Roedd y Goruchaf Lys o’r farn, ar ôl astudio telerau Deddf y Cymunedau Ewropeaidd 1972, a oedd yn rhoi effaith i aelodaeth y DU o’r Undeb Ewropeaidd, na allai Gweinidogion y DU arfer pŵer i dynnu’n ôl o Gytuniadau’r UE heb i’r pŵer hwnnw gael ei awdurdodi’n gyntaf gan Ddeddf Seneddol.

Ymatebodd Llywodraeth y DU drwy gyhoeddi Bil yr Undeb Ewropeaidd (Hysbysiad Tynnu’n Ôl) 2016-17. Dim ond dau gymal sydd yn y Bil hwnnw, ac maent yn datgan fel a ganlyn:

1 Power to notify withdrawal from the EU

(1) The Prime Minister may notify, under Article 50(2) of the Treaty on European Union, the United Kingdom’s intention to withdraw from the EU.

(2) This section has effect despite any provision made by or under the European Communities Act 1972 or any other enactment.

2 Enw byr

This Act may be cited as the European Union (Notification of Withdrawal) Act 2017.

Cynhaliwyd Ail Ddarlleniad y Bil ar 31 Ionawr ac 1 Chwefror. Pleidleisiodd 498 Aelod Seneddol o blaid ac 114 yn erbyn. Ar 6 Chwefror, am dri diwrnod, bydd y Bil yn cael ei drafod gan Bwyllgor y Tŷ Cyfan. Trefnwyd Trydydd Darlleniad y Bil a’r Cyfnod Adrodd ar 8 Chwefror. Yna, bydd yn mynd i Dŷ’r Arglwyddi.

Mae gwelliannau wedi’u cyflwyno i’r Bil. Mae nifer o’r rhain yn ychwanegu cymalau newydd sy’n sefydlu pwerau fel y gall Senedd y DU graffu ar waith Llywodraeth y DU yn ystod y trafodaethau. Mae gwelliannau eraill yn ceisio gwneud rôl Cydbwyllgor y Gweinidogion yn un statudol yn ystod y trafodaethau i ymadael â’r UE a/neu ei gwneud yn ofynnol i’r Prif Weinidog gael cytundeb Prif Weinidogion Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon cyn cytuno ar y telerau tynnu’n ôl. Mae un grŵp o welliannau hefyd yn ceisio’i gwneud yn ofynnol i Weinidogion gael sêl bendith y Senedd ar gyfer unrhyw gytundeb â’r UE i dynnu’n ôl.

Mae’r cymalau sy’n anelu at wneud rôl Cydbwyllgor y Gweinidogion yn statudol yn gysylltiedig â dyfarniad y Goruchaf Lys ar Erthygl 50, a ddyfarnodd nad mater i’r llysoedd oedd y confensiwn na fydd Senedd y DU yn deddfu mewn materion sydd wedi’u datganoli (a elwir yn “Gytundeb Sewel”). Nododd y Llys fel a ganlyn:

In reaching this conclusion we do not underestimate the importance of constitutional conventions, some of which play a fundamental role in the operation of our constitution. The Sewel Convention has an important role in facilitating harmonious relationships between the UK Parliament and the devolved legislatures. But the policing of its scope and the manner of its operation does not lie within the constitutional remit of the judiciary, which is to protect the rule of law.

Y diwrnod ar ôl i’r Bil gael Ail Ddarlleniad, cyhoeddodd Llywodraeth y DU Bapur Gwyn: The United Kingdom’s exit from and new partnership with the European Union. O ran datganoli, roedd yn nodi fel a ganlyn:

The devolved administrations will continue to be engaged through the Joint Ministerial Committee (JMC), chaired in plenary by the Prime Minister and attended by the First Ministers of Scotland and Wales and the First and deputy First Ministers of Northern Ireland, and the JMC sub-committee on EU Negotiations (JMC(EN)), chaired by the Secretary of State for Exiting the European Union, with members from each of the UK devolved administrations.