Darlledu yng Nghymru: y newyddion diweddaraf ers yr adroddiad y Darlun Mawr

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ym mis Chwefror 2017, cyhoeddodd Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu ‘Y Darlun Mawr’, sef adroddiad yn nodi ei safbwyntiau cychwynnol ar ddarlledu yng Nghymru. Cyhoeddwyd yr adroddiad hwn yn dilyn cyfarfodydd gyda’r BBC, ITV, S4C a’r diwydiant rheoleiddio – Ofcom – yn yr hydref  2016. Yr wythnos hon, sef dydd Mercher 14 Mehefin, bydd y Cynulliad yn trafod yr adroddiad yn y Cyfarfod Llawn.

Ers cyhoeddi’r adroddiad bu datblygiadau arwyddocaol yn ymwneud â’r BBC ac S4C, sianel Gymraeg S4C.

Parhau i Ddarllen

Cyhoeddiad Newydd: Adeiladau cymunedol, mannau addoli a grwpiau ffydd

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae’r canllaw cyllid hwn yn amlinellu ac yn cyfeirio at ffynonellau o gymorth ariannol sydd ar gael i sefydliadau a grwpiau ar gyfer adeiladu, datblygu a chynnal a chadw adeiladau cymunedol a mannau addoli. Mae’r canllawiau hyn hefyd yn cynnwys gwybodaeth am ffynonellau o gymorth ariannol sydd ar gael i grwpiau ffydd yng Nghymru.

Adeiladau cymunedol, mannau addoli a grwpiau ffydd (PDF, 2,542KB)


Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth

08 Chwefror 2017

Erthygl gan Sian Hughes, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

violin_landscape

Llun: o Flickr gan Jason Hollinger. Dan drwydded Creative Commons.

Ar 14 Chwefror 2017 bydd Kirsty Williams, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yn gwneud datganiad yn y Cyfarfod Llawn ar sefydlu’r Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth.

Cefndir

Cafwyd pryderon hirsefydlog am y pwysau ariannu mewn perthynas â gwasanaethau addysg cerddoriaeth awdurdodau lleol, anstatudol. Ym mis Mawrth 2015, sefydlodd y Gweinidog dros Addysg a Sgiliau ar y pryd, Huw Lewis, Grŵp Gorchwyl a Gorffen Gwasanaethau Cerddoriaeth.   Edrychodd y Grŵp ar gyflenwi gwasanaethau cerddoriaeth; polisïau codi tâl, cyflenwi offerynnau cerdd a gwaith partneriaeth.  Ystyriodd y Grŵp hefyd faterion yn ymwneud ag adnoddau ar gyfer datblygu addysg cerddoriaeth yng Nghymru yn y dyfodol, a’r potensial ar gyfer Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth.  Argymhellodd y Grŵp y canlynol:

Dylai Cyngor Celfyddydau Cymru a Llywodraeth Cymru ymchwilio i’r posibilrwydd o sefydlu Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Cerddoriaeth, a’r cyfyngiadau ar hynny, er mwyn datblygu cyfleoedd i bobl ifanc ddefnyddio sgiliau a doniau cerddorol i wireddu eu posibiliadau Dylai’r ymchwil edrych ar y model ar gyfer gwaddol o’r fath a’r adnoddau ar ei gyfer, gan gynnwys y posibilrwydd o gael ardoll tocynnau wirfoddol, a dylai Gweinidogion gael adroddiad ar ddichonoldeb cychwynnol y cynllun o fewn chwe mis.

Derbyniodd y Gweinidog ar y pryd yr argymhellion ym mis Hydref 2015. Cafodd Trio Consulting ei gomisiynu gan Gyngor Celfyddydau Cymru i gynnal astudiaeth ddichonoldeb ar sefydlu’r gwaddol. Cyflwynwyd yr adroddiad i’r Gweinidog blaenorol dros Addysg a Sgiliau a’r Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth ym mis Rhagfyr 2015.

Beth allwn ni ei ddisgwyl?

Yn ei dystiolaeth ysgrifenedig i’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu ar 14 Medi 2016, [PDF 241KB] dywedodd Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Economi a’r Seilwaith fod Llywodraeth Cymru, mewn partneriaeth ag Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg a Chyngor Celfyddydau Cymru, yn ystyried sefydlu cronfa waddol barhaol ar gyfer cerddoriaeth.

Y nod yw creu cronfa o £20 miliwn neu fwy. Ymhen amser, gallai ddarparu hyd at £1 filiwn y flwyddyn i helpu pobl ifanc i feithrin eu sgiliau a’u doniau ym maes cerddoriaeth. Gallwn gyrraedd y targed hwn, er y bydd yn gryn her, felly bydd angen denu cyllid o amryfal ffynonellau yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat. Rydym wrthi’n ymgynghori ag amryw o bartneriaid a buddiolwyr posibl er mwyn sicrhau bod gennym gynllun effeithiol ar gyfer creu a chynnal y corff newydd hwn.

Ym mis Mawrth 2015, comisiynwyd ar y cyd gan Huw Lewis a Ken Skates, y Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth ar y pryd, grŵp gorchwyl a gorffen i edrych ar ddyfodol yr Ensemblau Cenedlaethol. Gwnaeth adroddiad y grŵp, Sicrhau dyfodol cynaliadwy ar gyfer ensemblau celfyddydau cenedlaethol ieuenctid Cymru  [PDF 825KB] (Ionawr 2016) argymhellion i Lywodraeth Cymru, Cyngor y Celfyddydau, awdurdodau lleol, a Chelfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru (CCIC) – y corff ymbarél ar gyfer yr ensemblau.

Un argymhelliad oedd y dylai Celfyddydau Cenedlaethol Ieuenctid Cymru ar ei newydd wedd a Llywodraeth Cymru archwilio’n llawn y potensial i CCIC ddod yn fuddiolwr allweddol y Gwaddol Cenedlaethol.

Bydd y cyhoeddiad yn amlwg o ddiddordeb i bawb sy’n ymwneud â cherddoriaeth yng Nghymru ac i’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu sy’n cynnal ymchwiliad i ariannu addysg cerddoriaeth a mynediad ati.

Trafod Gwaith Comisiynydd y Gymraeg

14 Hydref 2016

Erthygl gan Osian Bowyer, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

meri_huws

Llun o ComisiynyddyGymraeg.org

Pedair mlynedd a hanner yn ôl, cychwynnodd Meri Huws yn ei rôl fel Comisiynydd cyntaf y Gymraeg, sy’n gorff annibynnol a grëwyd gan Fesur y Gymraeg (Cymru) 2011. Mae blog arall yn rhoi rhagor o wybodaeth gefndirol cyffredinol am hyn.

Yn ddiweddar, ymddangosodd y Comisiynydd gerbron y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu i drafod ei Hadroddiad Sicrwydd 2015-16 – Amser Gosod y Safon: Portread o brofiadau pobl sy’n defnyddio’r Gymraeg.

Dydd Mawrth 18 Hydref, bydd Aelodau Cynulliad yn trafod adroddiad blynyddol y Comisiynydd yn y Cyfarfod Llawn.

Safonau’r Gymraeg

Roedd 30 Mawrth 2016 yn garreg filltir o ran hawliau i siaradwyr Cymraeg. Mae safonau’r Gymraeg yn gosod dyletswydd cyfreithiol newydd ar awdurdodau lleol, Llywodraeth Cymru ac awdurdodau parciau cenedlaethol i ddarparu gwasanaethau cyhoeddus i ddinasyddion drwy gyfrwng y Gymraeg. Nododd y Comisiynydd bod y daith wedi bod yn un hir, ond bod yr hawliau hyn yn “gwireddu statws swyddogol y Gymraeg ac yn galluogi pobl, ym mhob rhan o Gymru, i ddefnyddio’r Gymraeg yn eu bywydau pob dydd.”

Dros y misoedd nesaf, bydd dyletswyddau i ddefnyddio’r Gymraeg yn cael eu gosod ar 54 o gyrff ychwanegol, gan gynnwys Cyfoeth Naturiol Cymru, Estyn, y BBC a Heddluoedd Cymru. Cafodd y rheoliadau sy’n ymwneud â’r 54 o gyrff ychwanegol (Rheoliadau Rhif 2, 4 a 5) eu cymeradwyo gan y Cynulliad ym mis Chwefror a mis Mawrth 2016. Fodd bynnag, ni chafodd rheoliadau rhif 3 sy’n ymwneud â phrifysgolion eu cymeradwyo gan y Cynulliad yn dilyn galwadau i oedi’r broses i ddatrys materion penodol o fewn y sector.

Dros amser, bydd rhagor o sefydliadau yn cael eu cynnwys yn y gyfundrefn safonau wrth i Lywodraeth Cymru gyhoeddi rheoliadau sy’n berthnasol i sectorau eraill, megis y sector iechyd, addysg bellach ac uwch a chymdeithasau tai. (Ceir manylion cefndirol ynglŷn y safonau yn y blog yma).

Delio â chwynion ac ymchwiliadau statudol

Un o brif swyddogaethau’r Comisiynydd yw ymchwilio “amheuon o fethiannau gan sefydliadau cyhoeddus i weithredu eu dyletswyddau statudol” mewn perthynas â’r Gymraeg. Yn ystod y cyfnod adrodd, cyfeiriwyd cyfanswm o 250 o achosion at sylw’r Comisiynydd, er nad oedd pob achos yn cydymffurfio â’r diffiniad statudol o gŵyn o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg 1993.

Gellir datrys nifer o gwynion heb yr angen i gynnal ymchwiliadau statudol, fodd bynnag, mewn rhai achosion, cynhelir ymchwiliad statudol i fethiannau honedig gan gorff. Cynhaliwyd wyth ymchwiliad statudol yn ystod 2015-16.

Lle nad yw sefydliadau yn gweithredu o fewn y gyfundrefn safonau neu’n gweithredu cynllun iaith statudol neu wirfoddol, gall y Comisiynydd weithredu ar sail pryderon gan y cyhoedd ynglŷn a’r gwasanaeth neu ddiffyg gwasanaeth Cymraeg. Dan amgylchiadau o’r fath, gellir cynnal adolygiad. Er enghraifft, cynhaliwyd adolygiad gan y Comisiynydd yn Ebrill 2015 i wasanaethau Cymraeg banciau’r stryd fawr yng Nghymru yn dilyn “cynnydd sylweddol yn nifer y pryderon roedd hi’n eu derbyn gan aelodau o’r cyhoedd ynglŷn â diffyg gwasanaethau Cymraeg gan y banciau.”

Roedd yr adolygiad yn seiliedig ar dystiolaeth a ddarparwyd gan y cyhoedd a chyfweliadau ag uwch swyddogion o fewn banciau sy’n gweithredu yng Nghymru. Arweiniodd yr adolygiad at wyth argymhelliad ar gyfer y sector, o “osod amserlen ar gyfer sefydlu gwasanaethau Cymraeg ar-lein ac apiau bancio symudol” i “[g]ysoni’r defnydd o’r Gymraeg ar draws eu canghennau”.

Cyllideb y Comisiynydd

Mae’r gostyngiad yng nghyllideb Llywodraeth Cymru ar gyfer y Gymraeg yn ei chyfanrwydd yn 2016-17 yn 5.9%. Yn ôl Llywodraeth Cymru, cafodd y gostyngiad ei gyfyngu er mwyn diogelu gweithgareddau sy’n hyrwyddo’r Gymraeg mewn cymunedau ar draws Cymru.

Roedd gan y Comisiynydd gyllideb o £3.4 miliwn ar gyfer cyfnod 2015-16, gostyngiad o 8.1% ar gyllideb y flwyddyn flaenorol. Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau y bydd gostyngiad pellach o 10% yng nghyllideb y Comisiynydd ar gyfer 2016-17, gan ddod â’r cyfanswm lawr i £3.05 miliwn. Dros gyfnod o bedair mlynedd, mae cyllideb y Comisiynydd wedi’i thorri 25% mewn termau ariannol, neu 32% mewn termau real, wedi i chwyddiant gael ei gymryd i ystyriaeth.

Yn ôl y Comisiynydd, mae’r toriadau i’w chyllideb dros y blynyddoedd diwethaf yn golygu “nad yw’r adnoddau presennol yn ddigon i ehangu gafael y Mesur dros wahanol sectorau’n fuan”.

Mae’r Comisiynydd hefyd wedi pwysleisio’r anghysondeb yn y toriadau i sefydliadau tebyg gyda chyfrifoldebau rheoleiddio a dyletswyddau statudol.

Adroddiad Sicrwydd 2015-16

Adroddiad Sicrwydd 2015-16: Amser Gosod y Safon – Portread o brofiadau pobl sy’n defnyddio’r Gymraeg, yw’r ail adroddiad o’r fath sydd wedi’i gyhoeddi gan y Comisiynydd, gan ganolbwyntio ar faterion sy’n destun pryder i’r Comisiynydd. Mae’r adroddiad yn pwysleisio’r angen ar i sefydliadau “newid gêr a darparu gwasanaethau cyhoeddus o ansawdd da fydd yn galluogi siaradwyr Cymraeg i gynyddu eu defnydd o’r iaith yn eu bywydau bob dydd”.

Dywedodd wrth y Pwyllgor Diwylliant, Y Gymraeg a Chyfathrebu ei bod hi’n credu bod nifer o sefydliadau wedi “cyrraedd rhyw fan fflat o ran twf o ran gwasanaethau”, tra bod eraill wedi cymryd camau sylweddol yn ôl o ran darparu gwasanaethau Cymraeg yn y blynyddoedd diwethaf. Dywedodd bod GOV.UK yn enghraifft benodol ble mae gwasanaethau Cymraeg wedi dirywio ers cyflwyno’r wefan newydd, a bod y ddarpariaeth Gymraeg gan rai o asiantaethau’r Llywodraeth, megis yr Adran Gwaith a Phensiynau, a arferai fod yn gryf, bellach wedi gwanhau.

Mae disgwyl bydd y Comisiynydd yn ymddangos gerbron y Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu yn y dyfodol agos i drafod yr Adroddiad Blynyddol.