Dadl ar Setliad Terfynol yr Heddlu 2017-18

10 Chwefror 2017

Erthygl gan Sarah Hatherley ac Owen Holzinger Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

flikr_jon_candy

Llun: Flikr gan Jon Candy. Dan drwydded Creative Commons

Nid yw polisi plismona wedi’i ddatganoli i Gymru. Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru yn darparu elfen o’r cyllid blynyddol fel rhan o system tair ffordd sydd hefyd yn cynnwys y Swyddfa Gartref a’r dreth gyngor. Gall heddluoedd wneud cais am grantiau arbennig a phenodol hefyd a ffynonellau eraill o incwm.

O dan Ddeddf Diwygio’r Heddlu a Chyfrifoldeb Cymdeithasol 2011 gwnaeth Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu (Comisiynwyr) ddisodli awdurdodau’r heddlu ym mhob ardal heddlu (y tu allan i Lundain), a chynhaliwyd yr etholiadau cyntaf ym mis Tachwedd 2012. Yn fwy diweddar, cynhaliwyd etholiadau’r Comisiynwyr ochr yn ochr ag Etholiadau’r Cynulliad ym mis Mai 2016. Mae’r Comisiynwyr yn penodi’r prif gwnstabl, yn pennu blaenoriaethau plismona lleol ac yn gosod y gyllideb a phraesept y dreth gyngor.

Mae dau gam ynghlwm â setliad yr Heddlu, gyda setliad dros dro yn cael ei ryddhau yn unol â chyllideb ddrafft Llywodraeth Cymru a setliad terfynol yn unol â’r gyllideb derfynol. Ymgynghorir â’r pedwar heddlu yng Nghymru ynghylch setliad dros dro yr heddlu, cyn cytuno ar y setliad terfynol. Yna mae’n rhaid i Gynulliad Cenedlaethol Cymru gymeradwyo’r cyllid hwn. Fel rhan o’r broses hon, trafodir y setliad yn y Cyfarfod Llawn ddydd Mawrth 14 Chwefror 2017.

Setliad Terfynol yr Heddlu 2017-18

Ar gyfer 2017-18, y swm cyffredinol a ddyrennir i Gomisiynwyr yng Nghymru yw £349.9 miliwn. Mae hyn yn ostyngiad o 1.4% ers setliad 2016-17 ac yn ostyngiad o 1.4% ar gyfer pob un o’r pedwar Comisiynydd. Amlinellir y cyllid cyffredinol yn nhabl 1 isod:

Tabl 1: Cyllid Refeniw yr Heddlu – Cyfanswm Cymorth Canolog

2014-15 2015-16 2016-17 2017-18
Dyfed-Powys 53.0 50.3 50.0 49.3
Gwent 76.8 72.9 72.5 71.5
Gogledd Cymru 77.1 73.2 72.7 71.7
De Cymru 169.2 160.6 159.6 157.4
Cyfanswm   376.2   356.9   354.9   349.9

O fewn y dyraniad o £349.9 miliwn, £138.7 miliwn yw elfen Llywodraeth Cymru. Gellir torri hyn lawr ymhellach a chynnwys cyllid o’r Grant Cynnal Refeniw (£85.8 miliwn) ac ardrethi annomestig (£53 miliwn). Darperir y £211.2 miliwn sy’n weddill drwy’r Swyddfa Gartref. Amlinellir y ffynonellau o gyllid yr Heddlu isod:

Grant Heddlu y Swyddfa Gartref

Yng Nghymru a Lloegr, prif ffynhonnell incwm ar gyfer heddluoedd yw grant canolog Llywodraeth y DU sydd ar gael drwy Adroddiad Blynyddol Grant Heddlu y Swyddfa Gartref. Cyllid refeniw cyffredinol yw Grant Heddlu y Swyddfa Gartref ac nid yw wedi’i neilltuo. Caiff ei dalu’n uniongyrchol i Gomisiynwyr yr Heddlu. Mae Fformiwla Dyrannu yr Heddlu yn penderfynu ar ddyraniad cronfeydd y llywodraeth ganolog rhwng 43 ardal heddlu Cymru a Lloegr. Mae’n seiliedig ar amcangyfrif o lwyth gwaith pob ardal yr heddlu, gan gynnwys gweithgarwch trosedd, digwyddiadau plismona arbennig, plismona ardaloedd tenau eu poblogaeth a ffactorau economaidd-gymdeithasol. Mae’r Swyddfa Gartref wedi adolygu ei fformiwla ariannu i’r heddluoedd yn ddiweddar, a fydd yn parhau i fod yn fformiwla sy’n seiliedig ar anghenion. Fel y bu’r achos yn y blynyddoedd diweddar, mae’r Swyddfa Gartref wedi penderfynu unwaith eto i droshaenu ei fformiwla sy’n seiliedig ar anghenion gyda mecanwaith llawr. Mae hyn yn sicrhau y gall pob heddlu yng Nghymru a Lloegr ddisgwyl cael yr un gostyngiad mewn canran, sef 1.4% eleni.

Mae’r cyllid o’r prif grant yn amodol ar “leddfu”, a fydd yn ailddosbarthu £12.2 miliwn yn 2017-18 o Dde Cymru a £417k o Gwent i Ddyfed Powys (sef £5.1 miliwn ychwanegol) a Gogledd Cymru (sef £7.4 miliwn ychwanegol). Cafodd Comisiynwyr Dyfed-Powys (£3.6 miliwn) a Gogledd Cymru (2.4 miliwn) grant atodol hefyd.

Grant fformiwla Llywodraeth Cymru/Setliad Refeniw yr Heddlu

Yng Nghymru, mae’r cyllid cyfatebol a ddarparwyd yn flaenorol gan Adran Cymunedau a Llywodraeth Leol y DU yn Lloegr wedi’i ddatganoli i Lywodraeth Cymru. Mae cyllid Llywodraeth Cymru i’r Comisiynwyr yn dal i fod yn rhan o setliad cyllid llywodraeth leol ac yn cael ei dalu o dan ddarpariaethau Deddf Cyllid Llywodraeth Leol 1988 ac mae’n rhaid iddo gael ei gymeradwyo gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Praesept y dreth gyngor

Gall pob heddlu godi refeniw ychwanegol hefyd drwy braeseptau’r dreth gyngor. Y Comisiynydd a etholir ym mhob ardal heddlu sy’n penderfynu ar lefel flynyddol praesept yr heddlu, a gaiff ei ychwanegu at filiau treth gyngor preswyl. Daw cyfran fwy o gyllid yr heddlu o’r dreth gyngor yng Nghymru o gymharu â Lloegr; 37% o gymharu â chyfartaledd o 24% yn Lloegr yn 2015-16. Mae hefyd llawer llai o amrywiad rhwng yr heddluoedd yng Nghymru o gymharu â Lloegr. Mae Comisiynwyr yn brif awdurdodau praesept. Er eu bod yn gosod y praesept, awdurdodau lleol sy’n casglu’r arian ar eu rhan. Yn 2016-17 roedd elfen yr heddlu o’r dreth gyngor yn cyfrif am tua 16% o gyfanswm bil treth gyngor, ar gyfartaledd, yng Nghymru.

Mae gan Lywodraeth Cymru bŵer i gyfyngu ar gynnydd gormodol yn y dreth gyngor (a ystyrir ar y cyfan yn unrhyw beth dros 5%).

Grantiau penodol ac arbennig

Mae hefyd nifer llai o grantiau arbennig a phenodol sydd wedi’u neilltuo ar gyfer blaenoriaethau plismona cenedlaethol. Mae’r Swyddfa Gartref yn darparu cyfres o grantiau penodol ac arbennig yn ogystal â Phrif Grant yr Heddlu. Daw’r arian hwn o grŵp trosedd a phlismona terfyn gwariant adrannol y Swyddfa Gartref. Caiff rhai o’r grantiau eu hariannu drwy frigdorri Prif Grant yr Heddlu, sy’n lleihau’r arian sydd ar gael ar gyfer ariannu refeniw cyffredinol drwy Brif Grant yr Heddlu i dalu am rai grantiau penodol. Yr elfen fwyaf yw Grant Heddlu Gwrth-derfysgaeth. Mae grantiau eraill yn cynnwys Grant Arbennig yr Heddlu a Chronfa Arloesi’r Heddlu.

Incwm arall

Gall heddluoedd godi tâl am rai o’u gwasanaethau hefyd. Ceir y brif ffynhonnell incwm o ffioedd a thaliadau drwy godi tâl am wasanaethau heddlu arbennig. Gwasanaethau’r heddlu a ddarperir yn ychwanegol at blismona craidd ar gais person neu sefydliadau yw’r rhain, fel cyngherddau pêl-droed a chyngherddau. Nodir y pwerau sylfaenol i godi tâl am wasanaethau yn Neddf yr Heddlu 1996. Caiff heddluoedd eu hatal rhag gwneud elw o wasanaethau heddlu arbennig a’u hatal rhag adennill 100% o’r costau ar gyfer rhai mathau o ddigwyddiadau.

Gellir cael rhagor o wybodaeth am sut y caiff pob elfen o arian yr heddlu ei chyfrifo yn Adroddiad Cyllid Llywodraeth Leol (Rhif 2) 2017-18 (Y Setliad Terfynol – Comisiynwyr yr Heddlu a Throseddu). Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi’r tablau ariannol a gwybodaeth arall yn ymwneud â setliad yr heddlu ar ei gwefan.

Ail Gyllideb Atodol Llywodraeth Cymru ar gyfer 2016-17

09 Chwefror 2017

Erthygl gan Martin Jennings a David Millett, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Gosodwyd ail gyllideb atodol 2016-17 gan Mark Drakeford AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, ar 7 Chwefror 2017.  Yn ogystal, cyflwynwyd nodyn esboniadol a thablau yn dangos y dyraniadau i’r adrannau.  Mae’r gyllideb atodol hon yn diwygio’r gyllideb atodol gyntaf ar gyfer 2016-17, a gymeradwywyd gan y Cynulliad Cenedlaethol ym mis Gorffennaf 2016.

Mae dros ddeuparth y dyraniadau cyllid yn y gyllideb hon yn gyllid ychwanegol i’r GIG, gan gynnwys £75.9 miliwn i fynd i’r afael â gorwariant disgwyliedig Byrddau Iechyd Lleol (â £7.5 miliwn o hwnnw yn ychwanegol at y £68.4 miliwn a gyhoeddwyd ym mis Tachwedd 2016), £50 miliwn i fynd i’r afael â phwysau’r gaeaf, £27 miliwn i ariannu’r diffyg incwm yn sgil y Cynllun Rheoleiddio Prisiau Fferyllol, ac £16 miliwn i gefnogi lansiad y Gronfa Triniaethau newydd

At hynny, mae £20 miliwn wedi cael ei ddyrannu i Gyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru i ddiwallu anghenion ariannol argymhellion Adroddiad Diamond, £8.5 miliwn i sefydlu Trafnidiaeth Cymru er mwyn dylunio a gosod masnachfreintiau’r rheilffordd a Metro De Cymru, a £4 miliwn i Tata Steel i gefnogi anghenion sgiliau.

Y prif ddyraniadau ariannol a wnaed oedd £47 miliwn at y prosiect cefnffyrdd (gan gynnwys £22 miliwn ar gyfer datblygu heol yr M4), £33.4 miliwn mewn grantiau a benthyciadau i gwblhau’r blaenoriaethau datblygu economaidd, a £30 miliwn at yr ymrwymiad a wnaed yn y Rhaglen Lywodraethu i adeiladu 20,000 yn rhagor o dai fforddiadwy.

Ariennir y buddsoddiadau hyn trwy gymysgedd o ddyraniadau o’r cronfeydd wrth gefn a chronfeydd a gariwyd drosodd o’r flwyddyn ariannol flaenorol ac maent hefyd yn ystyried newidiadau yn y cyllid gan Lywodraeth y DU.

Mae’r siart yn crynhoi’r newidiadau i’r dyraniadau ariannol yn gyffredinol, ynghyd â’r dyraniadau o ran refeniw cyllidol a gwariant cyfalaf rhwng gwahanol adrannau Llywodraeth Cymru, gan gymharu’r gyllideb atodol flaenorol â’r un gyfredol.

Ffeithlun yn dangos prif ddyraniadau Ail Gyllideb Atodol Llywodraeth Cymru ar gyfer 2016-17

Fframwaith Cyllidol

16 Ionawr 2017

Erthygl gan Martin Jennings, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

welshpound

Bydd Mark Drakeford, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, yn gwneud datganiad yn y Cyfarfod Llawn ynghylch y Fframwaith Cyllidol ar 17 Ionawr.

Cyhoeddwyd y fframwaith cyllidol hwn ar y cyd gan Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru ar 19 Rhagfyr ar ôl misoedd o drafodaethau.

Mae’r fframwaith yn hanfodol bwysig i Gymru gan y bydd yn penderfynu sut y caiff y grant bloc ei addasu ar ôl datganoli trethi yn 2018 a sut y gwneir yr addasiadau yn y blynyddoedd i ddod.

Nododd Llywodraeth Cymru yn flaenorol na ddylai’r Cynulliad gydsynio i Fil Cymru cyn dod i gytundeb o’r fath ar gyllido hirdymor, a bod yn rhaid i’r cytundeb hwn ymgorffori lwfans ar gyfer anghenion cymharol yng Nghymru.

Cynhaliodd y Pwyllgor Cyllid sesiwn graffu gyda Mark Drakeford ar y fframwaith hwn ar 11 Ionawr 2017. Dywedodd yr Ysgrifennydd Cabinet nad yw’r fframwaith cyllidol bellach yn rhwystr i bobl o ran pleidleisio o blaid Bil Cymru.

Hefyd, dyfynnodd yr Ysgrifennydd Cabinet ddwy set o ragdybiaethau modelu a gynhaliwyd sy’n awgrymu y gallai Cymru fod £500 miliwn neu £1 biliwn yn well ei byd at ei gilydd o ganlyniad i gytundeb y Fframwaith Cyllidol dros y 10 mlynedd nesaf.

Dyma rai pwyntiau allweddol mewn perthynas â’r Fframwaith:

  • Cynnwys ffactor newydd ar sail anghenion wedi ei osod ar 115% ar gyfer addasiadau i grant bloc Cymru, drwy fformiwla Barnett.
  • Y Cynulliad yn gallu gosod cyfraddau treth incwm yng Nghymru o fis Ebrill 2019 (yn amodol ar basio Bil Cymru a pholisi Llywodraeth Cymru).
  • Addasiad i’r grant bloc sy’n adlewyrchu’r sylfaen trethi incwm gwahanol yng Nghymru.
  • Cynnydd mewn pwerau benthyg cyfalaf, o £500 miliwn i £1 biliwn.
  • Creu cronfa arian parod newydd yng Nghymru sy’n fwy hyblyg na’r System Cyfnewid Cyllidebau gyfredol.
  • Goruchwylio annibynnol – rôl i gyrff annibynnol wneud cyfraniad mewn achosion o anghydfod rhwng Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU ynglŷn â’r fframwaith.

Cyhoeddiad Newydd: Y Bil Treth Trafodiadau Tir a Gwrthweithio Osgoi Trethi Datganoledig (Cymru) – Crynodeb o Fil

10 Ionawr 2016

Erthygl gan Christian Tipples, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Cyflwyniad

Dyddiad cyflwyno: 12 Medi 2016

Yr Aelod sy’n gyfrifol: Mark Drakeford AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol

Pwyllgor y Cynulliad sy’n gyfrifol am waith craffu yng Nghyfnod 1: Y Pwyllgor Cyllid

Dyddiad olaf ar gyfer cyflwyno adroddiad Cyfnod 1: 22 Rhagfyr 2016

Cyflwynwyd y Bil Treth Trafodiadau Tir a Gwrthweithio Osgoi Trethi Datganoledig (Cymru) (‘y Bil’) gerbron y Cynulliad ar 12 Medi 2016. Cyflwynwyd y Bil yn y Cyfarfod

Llawn gan Mark Drakeford, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol, ar 13 Medi 2016.

Y Bil hwn yw’r darn cyntaf o ddeddfwriaeth sy’n ymwneud yn benodol â threthi i gael ei gyflwyno yn y Cynulliad. Mae’n cyflwyno darpariaethau ar gyfer y Dreth Trafodiadau Tir yng Nghymru, a fydd yn cymryd lle Treth Dir y Dreth Stamp ym mis Ebrill 2018. Y Bil yw’r ail mewn cyfres o dri Bil sy’n ymwneud â datganoli pwerau trethu i Gymru, fel y nodwyd yn Neddf Cymru 2014.

Mae’r Bil yn dilyn Deddf Casglu a Rheoli Trethi (Cymru) 2016, a gafodd Gydsyniad Brenhinol ar 25 Ebrill 2016. Roedd y Ddeddf honno’n darparu’r fframwaith cyfreithiol ar gyfer casglu a rheoli trethi datganoledig yng Nghymru yn y dyfodol, ac yn sefydlu Awdurdod Cyllid Cymru (ACC), sef y corff sy’n gyfrifol am gasglu a rheoli trethi datganoledig.

Y Bil Treth Trafodiadau Tir a Gwrthweithio Osgoi Trethi Datganoledig (Cymru) – Crynodeb o Fil  (PDF, 421KB)

blog-cy

Cyhoeddi setliad terfynol llywodraeth leol ar gyfer 2017-18

21 Rhagfyr 2016

Erthygl gan Martin Jennings a David Millett, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Yn dilyn Cyllideb Derfynol 2017-18 Llywodraeth Cymru (a ryddhawyd ddydd Mawrth 20 Rhagfyr 2016), mae Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol wedi cyhoeddi Setliad Terfynol Llywodraeth Leol 2017-18 heddiw. Mae’r Setliad yn amlinellu’r cyllid a ddyrannwyd ar gyfer pob un o 22 awdurdod lleol Cymru.

Mae’r Setliad yn gyfwerth â chyfanswm o £4.113 biliwn, sy’n gynnydd o £10 miliwn (0.2 y cant) o gymharu â Setliad Terfynol 2016-17. Dyma’r cynnydd cyntaf yn y setliad llywodraeth leol ers 2013-14.

Mae’r setliad dros dro yn cynnwys cynnydd a gostyngiadau yn y cyllid ar gyfer awdurdodau lleol gwahanol. Y cynnydd mwyaf yw 1.1 y cant yng Ngwynedd a’r gostyngiad mwyaf yw -0.5 y cant ar gyfer tri awdurdod lleol (Wrecsam, Powys a Merthyr Tudful).

Mae’r ffeithlun isod yn rhoi dadansoddiad llawn o’r newid canrannol mewn cyllid yn ôl awdurdod lleol.

final-budget-2017-18-local-government-settlement-welsh-01

Eleni, ni fydd unrhyw awdurdod yn wynebu gostyngiad o fwy na -0.5 y cant. O’r tri awdurdod lle gwelir newid cyllid sy’n gyfwerth â -0.5 y cant, mae dau ohonynt wedi cael cyllid ychwanegol sy’n werth cyfanswm o £1.6 miliwn i sicrhau na fyddant yn wynebu gostyngiad sy’n fwy na -0.5 y cant. Nodir isod sut y dyrannwyd yr arian ychwanegol hwn:

  • Powys: £1.237 miliwn
  • Merthyr Tudful: £391,000

Y swm Cyllid Cyfalaf Cyffredinol ar gyfer awdurdodau lleol yn 2017-18 yw £143 miliwn.

Mae llythyr Ysgrifennydd y Cabinet at awdurdodau lleol, Adroddiad Cyllid Llywodraeth Leol 2017-18 a Setliad Refeniw a Chyfalaf Llywodraeth Leol  2017-18: Cymru gyfan – Tablau ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.