Diwrnod canlyniadau TGAU

25 Awst 2016

Erthygl gan Sian Hughes, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ffotograff o ganlyniadau arholiadau

Llun: o Flickr. Dan drwydded Creative Commons.

Heddiw mae myfyrwyr yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon yn cael eu canlyniadau TGAU. Yn yr un modd â chanlyniadau Safon Uwch yr wythnos diwethaf, mae’r Cyd-gyngor Cymwysterau (sefydliad aelodaeth sy’n cynnwys saith darparwr cymwysterau mwyaf y DU) yn cyhoeddi crynodebau o’r canlyniadau [PDF 668KB]. Mae data’r Cyd-gyngor Cymwysterau yn dangos canlyniadau cyfunol y rhai a gofrestrodd gyda’r cyrff dyfarnu sy’n aelodau.

Mae’r canlyniadau hyn ar gyfer y dysgwyr hynny a safodd arholiadau ym mis Mehefin 2016. Mae newidiadau polisi yn Lloegr wedi golygu bod llai o ddysgwyr yn sefyll arholiadau cyn yr Haf. Er i’r Gweinidog Addysg a Sgiliau blaenorol, Huw Lewis, fynegi pryder am y cynnydd y niferoedd y disgyblion a oedd yn sefyll eu harholiadau’n gynnar, ni fu newid yn y polisi hwn yng Nghymru.

Canlyniadau

Mae’r data yn y tablau isod yn cymharu’r canlyniadau ar gyfer 2015 a 2016. Mae’r gymhariaeth hon yn seiliedig ar y data a gyhoeddwyd gan y Cyd-gyngor Cymwysterau ar ddiwrnod canlyniadau 2015. Mae’r data yn rhai dros dro ac yn dangos y sefyllfa adeg cyhoeddi’r canlyniadau. Caiff y data eu gwirio cyn i’r data terfynol gael eu cyhoeddi ar lefel Cymru, ac ar lefel awdurdodau lleol ac ysgolion. Mae’r canlyniadau a gyhoeddwyd gan y Cyd-gyngor Cymwysterau yn ymwneud â nifer y ‘cofrestriadau’ ac nid yr ‘ymgeiswyr’. Felly, er enghraifft, gall y data ddangos bod perfformiad wedi gwella neu waethygu ar lefel TGAU neu o fewn graddau. Ni allant ddangos a oes mwy o fechgyn neu ferched wedi cael pum gradd A-C* neu fwy yn eu harholiadau TGAU. Mae’r data’n ymwneud â chanlyniadau y meysydd pwnc unigol ar gyfer pawb beth bynnag eu hoedran.

Cymharu 2015 a 2016

  • Yng Nghymru, mae nifer y bechgyn sy’n cael graddau A*-C wedi gostwng 0.5 pwynt canran tra bod canran y merched sy’n cael graddau A*-C wedi cynyddu 0.3 phwynt canran. Arhosodd canran yr holl ddysgwyr sy’n cael graddau A*-C yr un fath â 2015 ac mae bellach yr un fath â Lloegr .
  • Gwelwyd cynnydd o 0.2 y cant yn y gyfradd lwyddo gyffredinol (A*-G) ymhlith merched. Gwelwyd gostyngiad o 0.1 y cant yn y gyfradd lwyddo gyffredinol ymhlith bechgyn. Mae’r gyfradd yr un fath â’r llynedd ar gyfer yr holl ddysgwyr;
  • Gwelwyd cynnydd o 0.3 phwynt canran yn nifer y bechgyn a gyflawnodd raddau A*, a gostyngiad bach o 0.1 pwynt canran ymhlith y merched. Gwelwyd cynnydd o 0.1 pwynt canran yn y radd hon ar gyfer yr holl ddysgwyr;
  • Eleni gwelwyd cynnydd o 0.1 pwynt canran ymysg y bechgyn a gyflawnodd raddau A*-A, cynnydd o 0.4 pwynt canran ymysg y merched a chynnydd o 0.2 y cant ar gyfer yr holl ddysgwyr;
  • Yn Lloegr, gwelwyd gostyngiadau ar gyfer yr holl raddau. Ar gyfer graddau A*, gwelwyd gostyngiadau o 0.2 pwynt canran ar gyfer bechgyn, 0.1 pwynt canran ar gyfer merched a 0.2 pwynt canran ar gyfer yr holl ddysgwyr;
  • Ar gyfer graddau A*-C, gwelwyd gostyngiadau o 2.4 pwynt canran ar gyfer bechgyn, 2 bwynt canran ar gyfer merched a 2.2 pwynt canran ar gyfer yr holl ddysgwyr.

Bechgyn a merched

  • Mae merched yn parhau i gael canlyniadau gwell na bechgyn ar bob lefel yng Nghymru a Lloegr;
  • Yng Nghymru, mae’r bwlch wedi lleihau ar gyfer y radd A* ond wedi ehangu ar gyfer pob gradd arall. Yn Lloegr, mae’r Bwlch wedi cynyddu ar gyfer pob gradd.

Cymru a Lloegr

O ran graddau A* ac A*-A, roedd perfformiad dysgwyr yn Lloegr yn well na pherfformiad dysgwyr yng Nghymru. Fodd bynnag, mae’r bwlch mewn perfformiad wedi lleihau ers 2015. Ar gyfer graddau A*-C, cafodd bechgyn yn Lloegr ganlyniadau gwell na’r rhai yng Nghymru (0.2 pwynt canran yn well) ond cafodd y merched a’r holl ddysgwyr yr un canlyniadau (71 y cant a 66.6 y cant) yng Nghymru a Lloegr.  Ar gyfer graddau A*-G, roedd perfformiad y bechgyn, y merched a’r holl ddysgwyr ychydig yn well yng Nghymru o gymharu â Lloegr (0.4 pwynt canran, 0.2 pwynt canran a 0.3 pwynt canran yn y drefn honno). Mae tablau 1 a 2 yn dangos y ganran a gofrestrodd ym mhob pwnc fesul gradd ar gyfer Cymru a Lloegr yn 2015 a 2016.

GCSE-cy

Bagloriaeth Cymru

Cafodd canlyniadau Diploma Canolradd a Diploma Sylfaen Bagloriaeth Cymru eu cyhoeddi heddiw hefyd. Ar y Lefel Sylfaen, dyfarnwyd y Dystysgrif Graidd i 92.5 y cant o’r ymgeiswyr, o’i gymharu ag 86.7 y cant yn 2015.  Dyfarnwyd y Diploma i 90.3 y cant o’r ymgeiswyr o’i gymharu ag 85 y cant y llynedd.

Ar y Lefel Ganolradd, dyfarnwyd y Dystysgrif Graidd i 93.8 y cant o’r ymgeiswyr o’i gymharu ag 89.4 y cant yn 2015, a dyfarnwyd y Diploma i 82.6 y cant o’r ymgeiswyr o’i gymharu ag 82.2 y cant yn 2015.

Cyhoeddiad Newydd: Papur briffio ar y farchnad lafur

24 Awst 2016

Erthygl gan Christian Tipples a David Millett, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae’r papur briffio (PDF, 1,412KB) misol hwn yn rhoi trosolwg ystadegol o’r farchnad lafur. Caiff gwybodaeth am etholaethau’r Cynulliad, Cymru a chenhedloedd y DU ei chynnwys.

Dyma ein ffeithlun yn crynhoi ffigurau diweddaraf y farchnad lafur yng Nghymru.

Unemployment-August-Welsh-01

Canlyniadau Safon Uwch a Bagloriaeth Cymru

18 Awst 2016

Erthygl gan Sian Hughes, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Blychau storio gydag enwau cyrff dyfarnu

Mae myfyrwyr Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon yn cael eu canlyniadau Safon Uwch heddiw. Mae’r Cyd-gyngor Cymwysterau (sefydliad aelodaeth sy’n cynnwys y saith darparwr cymwysterau yn y DU) yn cyhoeddi crynodebau o’r canlyniadau [PDF 550KB]. Mae data’r Cyd-gyngor Cymwysterau yn dangos canlyniadau cyfunol y rhai a gofrestrodd gyda’r cyrff dyfarnu sy’n aelodau.  Mae’r canlyniadau a gyhoeddwyd gan y Cyd-gyngor Cymwysterau yn ymwneud â ‘chofrestriadau’ ac nid ‘ymgeiswyr’. Felly, er enghraifft, gall y data ddangos bod lefel y perfformiad wedi cynyddu neu ostwng ar lefel Safon Uwch neu o fewn y graddau.  Ni all ddangos a oes mwy o fechgyn neu o ferched yn cael dau neu ragor o raddau Safon Uwch.  Mae’r data yn ymwneud â chanlyniad y meysydd pwnc unigol ar gyfer pawb waeth beth fo’u hoedran.

Mae’r data yn y tablau isod yn cymharu’r canlyniadau ar gyfer 2015 a 2016. Gwneir y gymhariaeth hon yn seiliedig ar y data a gyhoeddwyd gan y Cyd-gyngor Cymwysterau ar y diwrnod canlyniadau yn 2015. Mae’r data yn rhai dros dro ac yn dangos y sefyllfa adeg cyhoeddi’r canlyniadau.  Caiff y data eu gwirio cyn i’r data terfynol gael eu cyhoeddi ar lefel Cymru, ac ar lefel awdurdodau lleol ac ysgolion.

Cafodd data dros dro Safon Uwch (cofrestriadau ac nid ymgeiswyr) eu cyhoeddi ar 18 Awst 2016.

Cymharu 2015 a 2016

  • Yng Nghymru a Lloegr, mae’r gyfradd lwyddo gyffredinol wedi aros yr un fath, 97.3 y cant a 98.1 y cant yn y drefn honno;
  • Mae canran y rhai a enillodd raddau A*-C wedi gostwng 0.5 y cant yng Nghymru i 73.8 y cant, a bu cynnydd bychan o 0.3 y cant yn Lloegr;
  • Yng Nghymru, bu gostyngiad o 0.4 y cant, i 22.7 y cant, yng nghanran y rhai a enillodd raddau A*-A. Yn Lloegr, bu gostyngiad o 0.1 y cant;
  • Yng Nghymru, mae canran y rhai a enillodd raddau A* wedi gostwng 0.7 y cant, i 6.6 y cant. Yn Lloegr, roedd gostyngiad o 0.2 y cant.

Bechgyn a merched

  • Unwaith eto, mae merched yn parhau i gael graddau gwell na bechgyn yng Nghymru a Lloegr, ac eithrio canran y rhai a enillodd radd A*. Yng Nghymru, yn achos gradd A* mae’r bwlch rhwng bechgyn a merched wedi lleihau ychydig o 0.9 y cant i 0.2 y cant;
  • Yn achos y graddau eraill, yng Nghymru, mae’r bwlch rhwng bechgyn a merched wedi cynyddu ers y llynedd ar gyfer graddau A*-A, A*-C ac A*-E.

Cymru a Lloegr            

  • Mae Lloegr yn parhau i gyflawni canlyniadau gwell na Chymru, gyda’r bwlch yn cynyddu ar gyfer pob gradd ac eithrio graddau A*-E lle mae’r bwlch wedi aros yr un fath.

Mae tablau 1 a 2 yn dangos canrannau’r cofrestriadau yn yr holl bynciau fesul gradd ar gyfer Cymru a Lloegr, cofrestriadau merched a bechgyn, ac ar gyfer 2015 a 2016.

ALevelsFINALCY

Bagloriaeth Cymru

Cafodd canlyniadau’r haf ar gyfer Diploma Uwch Bagloriaeth Cymru eu cyhoeddi heddiw hefyd. Mae Cymhwyster Bagloriaeth Cymru yn cael ei gyflwyno gan ysgolion, colegau a darparwyr hyfforddiant ledled Cymru. Mae dwy ran i gymhwyster Bagloriaeth Cymru, sef ‘Opsiynau’ a ‘Rhaglen Graidd’. Rhaid i’r ‘Opsiynau’ gael eu cyflawni gan fyfyrwyr sy’n astudio ar gyfer Diploma Bagloriaeth Cymru ar bob lefel, ac maent yn opsiynau a ddewiswyd o gyrsiau neu raglenni sefydledig a chymeradwy (er enghraifft, TGAU, TGAU Galwedigaethol, Safon Uwch/Uwch Gyfrannol, Safon Uwch Galwedigaethol).

Astudiaethau datblygiad personol yw’r ‘Rhaglen Graidd’ ac mae’n rhaid i fyfyrwyr eu cyflawni ynghyd â’r Opsiynau. Er mwyn ennill Diploma, rhaid i ymgeiswyr fodloni gofynion yr Opsiynau a’r Rhaglen Graidd. Cafodd y Craidd ei raddio am y tro cyntaf y llynedd.

Ar lefel Uwch:

  • Gwelwyd cynnydd bach yng nghanran yr ymgeiswyr a gafodd y Diploma Uwch, o 87.3 y cant yn 2015 i 89.8 y cant yn 2016;
  • Llwyddodd 94.4 y cant o’r ymgeiswyr i gyflawni’r Dystysgrif Graidd, o’i gymharu â 92.2 y cant yn 2015;
  • Enillodd 18.5 y cant radd A* ar gyfer y Craidd o gymharu â 12.2 y cant y llynedd.

Bil Cymru: Ail Ddiwrnod y Broses Graffu

12 Awst 2016

Erthygl gan Mark Norton, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Palas San Steffan

Llun o Wikimedia Commons gan Alvesgaspar. Dan drwydded Creative Commons

Ar 11 Gorffennaf 2016, trafodwyd Bil Cymru am yr eildro ym Mhwyllgor y Tŷ’r Cyffredin cyfan. Hwn oedd yr ail gyfle i Aelodau Seneddol gyflwyno gwelliannau i Fil Cymru. Roedd y ddadl yn canolbwyntio ar y pwerau a gedwir yn ôl a restrir yn yr Atodlen 7A newydd i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

Cymalau Cadw

Cyflwynodd Paul Flynn AS, Ysgrifennydd Gwladol yr Wrthblaid dros Gymru, safbwynt Llafur y byddai’r Bil fel y’i drafftiwyd yn cyfyngu’n amhriodol ar gymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad ac yn gwrthdroi’r cymhwysedd a roddwyd i’r Cynulliad o dan Adran 108(5) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, sy’n caniatáu i’r Cynulliad wneud darpariaethau ategol. Dywedodd y byddai gallu’r Cynulliad i lunio deddfwriaeth y mae modd ei gorfodi a rhoi grym iddi yn cael ei gyfyngu’n amhriodol, oni chaiff y Bil ei ddiwygio. Anogodd yr Ysgrifennydd Gwladol i roi ystyriaeth ofalus iawn i’r materion hynny ac i gyflwyno gwelliannau yn y Cyfnod Adrodd sy’n adlewyrchu sefyllfa gytûn.

Dywedodd Liz Saville Roberts AS y coleddwyd y syniad o symud tuag at fodel cadw pwerau’n ôl fel symbol o’r newid yn agwedd San Steffan tuag at y Cynulliad, oherwydd y tybiwyd ei fod yn argoeli fod y berthynas rhwng y naill a’r llall yn aeddfedu. Dywedodd y byddai San Steffan, yn hytrach na gorfod cyfiawnhau datganoli maes o gymhwysedd, yn cael ei orfodi i gyfiawnhau cadw maes o gyfraith yn ôl. Dywedodd:

that should have represented a significant attitudinal shift, and a recognition of greater parity. The sheer length of the list of reserved areas in schedule 1 has made a mockery of that notion.

Eglurodd mai diben y rhan fwyaf o welliannau Plaid Cymru oedd hepgor rhai cymalau cadw o Atodlen 7A i’r Bil.

Dywedodd Alun Cairns AS, Ysgrifennydd Gwladol Cymru, fod rhai o welliannau’r wrthblaid a Phlaid Cymru yn ceisio ehangu cymhwysedd y Cynulliad yn sylweddol drwy ei alluogi i ddeddfu mewn perthynas â materion a gadwyd yn ôl, cyhyd ag y bo’r ddarpariaeth yn ategol i ddarpariaeth ar fater datganoledig. Dywedodd: “These amendments would drive a coach and horses through the key principle underpinning the new model, which is a clear boundary between what is devolved and what is reserved.”

Pwerau’r Ysgrifennydd Gwladol i wneud Gorchymyn

Mae Cymal 51 o’r Bil yn rhoi pwerau i’r Ysgrifennydd Gwladol wneud Gorchymyn er mwyn gwneud darpariaeth ganlyniadol ar ôl i Fil Cymru gael ei wneud yn ddeddf. Mae hynny’n cynnwys pwerau i ddiwygio, diddymu, dirymu neu fel arall addasu deddfwriaeth sylfaenol neu is-ddeddfwriaeth. Yn y ddau Dŷ, darperir gweithdrefn gadarnhaol ar gyfer sefyllfa lle rhagwelir y bydd unrhyw orchymyn o’r fath yn diwygio neu’n diddymu deddfwriaeth sylfaenol.

Dywedodd Paul Flynn AS nad oedd unrhyw ddarpariaeth i’r Cynulliad gymeradwyo gorchymyn drafft a fyddai’n diddymu neu’n addasu deddfwriaeth y Cynulliad. At hynny, fel y mae’r Bil wedi ei ddrafftio, gallai’r Ysgrifennydd Gwladol gynnig gorchmynion yn addasu Deddfau Seneddol sy’n sail i setliad datganoli Cymru heb fod angen cydsyniad y Cynulliad, er y byddai angen caniatâd Senedd y DU. Dywedodd fod hyn yn anghywir o ran egwyddor.

Atebodd Guto Bebb AS, yr Is-ysgrifennydd Gwladol Seneddol, fod Cymal 51 yn ddarpariaeth ganlyniadol eithaf nodweddiadol a’i fod yn sicrhau bod Llywodraeth y DU yn gallu tacluso’r llyfr statud lle bo angen hynny mewn cysylltiad â’r Bil hwn. Dywedodd y byddai rhoi rôl i’r Cynulliad i gymeradwyo rheoliadau a wneir gan yr Ysgrifennydd Gwladol o dan y cymal hwn mor anghyfiawn â rhoi rôl i’r Senedd i gymeradwyo rheoliadau a wneir gan Weinidogion Cymru o dan Ddeddfau’r Cynulliad.

Dŵr a Charthffosiaeth

Roedd Ysgrifennydd Gwladol yr Wrthblaid yn awyddus i weld pwerau Ysgrifennydd Gwladol Cymru i ymrryd mewn perthynas â dŵr yn cael eu dileu o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

Dywedodd Guto Bebb AS fod datganoli dŵr a charthffosiaeth yn fater cymhleth a bod angen gwneud rhagor o waith i ystyried y goblygiadau ymarferol. Roedd Llywodraeth y DU wedi sefydlu Bwrdd Rhaglen ar y cyd â Llywodraeth Cymru i drafod y materion hyn. Mae’r gwaith hwnnw bellach wedi’i gwblhau ac mae Llywodraeth y DU yn ystyried y dystiolaeth.

Arwyddion Traffig a Therfynau Cyflymder

Dadleuodd David Davies AS ac aelodau eraill meinciau cefn y Llywodraeth yn erbyn datganoli pŵer i Lywodraeth Cymru newid cyfyngiadau cyflymder ac arwyddion traffig yng Nghymru. Honnodd fod hynny’n ddiangen ac yn wrthgynhyrchiol.

Atebodd Guto Bebb AS y cytunwyd yn ystod proses Dydd Gŵyl Dewi y dylid datganoli’r cyfrifoldeb am derfynau cyflymder yng Nghymru. Bydd pwerau dros arwyddion traffig, gan gynnwys croesfannau i gerddwyr, hefyd yn cael eu datganoli.

Eglurodd fod y cymal a’r atodlen, gyda’i gilydd, yn cael yr effaith o ddatganoli i’r Cynulliad a Gweinidogion Cymru gymhwysedd deddfwriaethol a gweithredol mewn perthynas â bron pob un o ddarpariaethau Deddf Rheoleiddio Traffig Ffyrdd 1984 sy’n ymwneud â chyfyngiadau cyflymder ac arwyddion traffig.

Pwerau Plismona

Dywedodd Paul Flynn AS fod yr Wrthblaid yn credu bod angen newid y pwerau plismona oherwydd bod Comisiwn Silk wedi argymell datganoli plismona yng Nghymru. Dywedodd:

Policing is the only major front-line public service that is not at present the responsibility of the devolved institutions in Wales. That anomalous position means that it is significantly more difficult to achieve advantages of collaboration with other blue light services

Fodd bynnag, dywedodd yr Ysgrifennydd Gwladol na chafwyd consensws yn ystod proses dydd Gŵyl Dewi i ddatganoli’r system cyfiawnder troseddol yng Nghymru. Dadleuodd fod cysylltiad anorfod rhwng trosedd, trefn gyhoeddus a phlismona a’r system cyfiawnder troseddol.

Cyfeiriodd at welliannau a gyflwynwyd gan Blaid Cymru, a Llafur, y naill am ddileu’r cymalau cadw ar gyfer adloniant yn hwyr yn y nos a’r llall am ddileu’r cymalau cadw ar gyfer trwyddedu alcohol. Dywedodd fod Llywodraeth y DU o’r farn bod gan y ddau fater gysylltiad agos â phlismona a chadw trefn gyhoeddus. Gan gofio bod plismona a chyfiawnder troseddol yn dal i fod yn faterion a gedwir yn ôl, dylai adloniant yn hwyr yn y nos a thrwyddedu alcohol hefyd fod yn faterion a gedwir yn ôl o dan yr egwyddor a sefydlwyd eisoes.

Cynhelir cyfnod adrodd Bil Cymru yn Nhŷ’r Cyffredin ar 12 Medi 2016.

A oes angen rhaglen newyddion am chwech o’r gloch ar Gymru?

10 Awst 2016:

Erthygl gan Madelaine Phillips, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

BBCNewsroom

Llun: Wikipedia gan Deskana. Dan drwydded Creative Commons

A oes angen rhaglen newyddion am chwech o’r gloch ar Gymru?

Yr wythnos diwethaf cyhoeddodd Pwyllgor Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon San Steffan yr adroddiad canlynol: “BBC White paper and Related Issues” (PDF, 346KB). Canfu’r adroddiad fod rhaglenni newyddion presennol yr Alban yn anfoddhaol ac argymhellodd sefydlu rhaglen newyddion am chwech o’r gloch yn yr Alban (“Scottish Six”). Ers cyhoeddi’r adroddiad, bu galwadau i gyflwyno model tebyg yng Nghymru er mwyn mynd i’r afael â’r ffaith nad yw materion Cymru yn cael digon o sylw yn y cyfryngau. Mae Damian Collins AS, cadeirydd y Pwyllgor Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon, wedi dweud y bydd y Pwyllgor yn ystyried yr achos dros raglen newyddion debyg i Gymru.

Mynegodd y pwyllgor bryderon am y ffordd y mae’r BBC yn darlledu’r newyddion ar hyn o bryd, sef angor yn Llundain sy’n trafod materion y DU a materion rhyngwladol ac yna angor yn Glasgow sy’n ymdrin â materion yr Alban. Barn y pwyllgor oedd:

in the post-devolution era, this can lead to network news programmes transmitted from London leading on several purely English stories—for instance on health, justice or education—which have no bearing on Scotland.

Scottish Six

Gwyntyllwyd syniad y Scottish Six gan y bapur polisi Llywodraeth yr Alban ar yr Ymchwiliad i Siarter y BBC (PDF, 888KB) fel ffordd bosibl o wella’r modd y caiff safbwynt yr Alban ei fynegi yn newyddion yr Alban. Fodd bynnag, cydnabu’r adroddiad na fyddai hyn yn ddigonol i fynd i’r afael â’r lefel isel o foddhad â’r ddarpariaeth newyddion yn yr Alban, sydd drwch blewyn o dan 50%.

Dywedodd y BBC wrth Bwyllgor Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon San Steffan eu bod yn cydnabod yr anfodlonrwydd â’r fformat presennol a’u bod yn arbrofi â thri opsiwn:

  • Fersiwn o’r rhaglen bresennol gyda mân newidiadau;
  • Rhaglen a gaiff ei hangori yn yr Alban, “with a running order of Scottish, UK and international stories based on news merit, drawing on all the BBC’s facilities and broadcast from Scotland”;
  • Hybrid sy’n mynd yn ôl ac ymlaen rhwng dwy stiwdio, sy’n cynnwys stiwdio a chyflwynydd yn yr Alban yn cyflwyno eitemau o’r Alban a stiwdio yn Llundain i gael newyddion y DU a rhyngwladol.

Argymhellodd adroddiad y Pwyllgor Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon mai’r ail opsiwn oedd y mwyaf hyfyw ac y gallai trefn reolaidd o straeon o’r Alban gael ei hymgorffori’n hawdd yn nhrefniant newyddion y BBC. Mae cynlluniau peilot ar y gweill a’r bwriad yw bod y rhaglen yn awr o hyd ac yn disodli’r ‘Six O’Clock News’.

Dywedodd cynrychiolwyr y BBC wrth y pwyllgor fod cynlluniau peilot pellach i gael eu recordio ar ôl yr haf, ac y byddai penderfyniad yn cael ei wneud erbyn diwedd y flwyddyn.

Y Newyddion yng Nghymru

Ers yr adroddiad bu galw am syniad tebyg ar gyfer Cymru hefyd, o ystyried fod Cymru’n wynebu problemau digon tebyg o ran y ffaith nad oes digon o sylw’n cael ei roi i straeon o Gymru yn y cyfryngau.

Yn ystod ymchwiliad Pwyllgor Cymunedau, Cydraddoldeb a Diwylliant y Pedwerydd Cynulliad i’r Adolygiad o Siarter y BBC, soniwyd am y gwendidau yn narpariaeth newyddion y BBC yng Nghymru, er na thrafodwyd yn benodol y posibilrwydd o sefydlu rhaglen newyddion am chwech o’r gloch.

Yn ei thystiolaeth i’r Pwyllgor, roedd y Fonesig Rosemary Butler, cyn Lywydd y Cynulliad, yn feirniadol o’r sylw yr oedd y BBC yn ei roi i fywyd gwleidyddol Cymru, gan ddweud:

BBC often ignore Wales all together or mislead viewers by reporting policy developments in devolved areas such as health and education in England as though it applies to Wales when the government here pursues a very different direction.

Roedd adroddiad y Pwyllgor hefyd yn amlygu’r diffyg lluosogrwydd o fewn y cyfryngau yng Nghymru, sy’n golygu bod y cyhoedd yng Nghymru yn fwy dibynnol ar ddarpariaeth newyddion y BBC na rhannau eraill y DU.

Hefyd, cyflwynodd Llywodraeth Cymru ymateb i ymgynghoriad cyhoeddus Llywodraeth y DU ar yr Adolygiad o Siarter y BBC, a oedd yn mynegi pryderon tebyg.

Ychydig o gyfryngau newyddion sydd yng Nghymru ac nid oes digon o leisiau ganddi. Mae’r rhan fwyaf o bobl, felly, yn dibynnu ar gyfryngau newyddion y DU nad ydynt yn rhoi llawer o sylw i Gymru. Er bod yna dystiolaeth bod mwy o sôn am faterion gwleidyddol datganoledig yng Nghymru ers Adroddiad King, mae yna le i wella o hyd. Nid yw’r cyfryngau newyddion yn rhoi digon o sylw i faterion Cymreig a digwyddiadau yng Nghymru.

Ar hyn o bryd, mae’r Pwyllgor Diwylliant, y Gymraeg a Chyfathrebu, a gafodd ei ffurfio ar ddechrau’r Pumed Cynulliad, yn ystyried pynciau ar gyfer ei raglen waith yn y dyfodol. Efallai y bydd sefydlu rhaglen newyddion am chwech o’r gloch yn rhywbeth y byddai’r Pwyllgor yn awyddus i’w ystyried, fel rhan o’i waith yn trafod y cyfryngau yng Nghymru.